جاده توسعه؛ بن‌بست یا زیربنای نظم کریدوری جدید در غرب آسیا

گزارش «جاده توسعه؛ بن‌بست یا زیربنای نظم کریدوری جدید در غرب آسیا» منتشر شد.

این گزارش با ارزیابی وضعیت جاری پیشرفت طرح توسعه بندر فاو و جاده توسعه، به ارزیابی جایگاه این ابرپروژه در راهبرد توسعه عراق می‌پردازد و اهمیت آن را در چشم‌انداز ارتقای موقعیت ژئوپولتیک و ژئواکونومیک این کشور تشریح می‌کند.

ارزیابی این گزارش حکایت از آن دارد که تکمیل بندر فاو در قیاس با طرح جاده توسعه محتمل‌تر است و با عنایت به چالش‌های موجود نظیر عدم مزیت اقتصادی حمل ترکیبی، این کریدور قادر به رقابت با کریدورهای بین‌المللی نیست بلکه قادر به ایفای نقش مکمل برای آن‌ها خواهد بود.

به رغم رقابت راهبردی جاده توسعه با کریدور شمال - جنوب و اثرات سلبی حاصل از تکمیل بندر فاو بر مزیت نسبی بنادر جنوبی ایران، جمهوری اسلامی ایران باید ضمن اتخاذ رویکرد ایجابی، درصدد پیشبرد دو و سه‌جانبه با عراق و ترکیه و نیز اتصال ابتکار کمربند-راه چین با جاده توسعه برآید.

ارزیابی واقع‌بینانه از جاده توسعه مستلزم بررسی توأمان پیامدهای ایجابی و سلبی آن است. به رغم برخی پیامدهای مثبت نظیر ظرفیت تبدیل شدن بندر فاو به یکی از مبادی واردات ایران و فعال‌سازی توان باری راه‌آهن شلمچه-بصره، پیامدهای منفی در تضعیف مزیت نسبی ترانزیتی آن و کاهش سهم ایران در بازار عراق برجسته‌تر خواهد بود.

به رغم پیامدهای منفی راه‌اندازی جاده توسعه بر مزیت ترانزیتی برخی کشورهای منطقه نظیر کویت، اراده راهبردی عراق از یکسو و شکل‌گیری اراده فرامنطقه‌ای و حمایت سیاسی طرف آمریکایی از سوی دیگر می‌تواند به تکمیل بندر فاو و جاده توسعه بیانجامد.

با وجود محدودیت‌های فنی-مالی نظیر افزایش تدریجی هزینه تمام شده پروژه احداث بندر فاو و جاده توسعه و محدودیت‌های سیاسی نظیر اختلافات دولت مرکزی بغداد و اقلیم کردستان، دولت عراق حداقل قادر به تکمیل بندر فاو خواهد بود.

دسترسی به متن کامل گزارش