اندیشکده حکمرانی شریف؛ یک دهه مشاوره سیاستی و دیپلماسی نخبگانی

در این جلسه که به ریاست دکتر دهقانی‌فیروزآبادی (ریاست اندیشکده حکمرانی شریف)، و اعضای این شورا دکتر سهراب‌پور و صالحی (روسای سابق دانشگاه شریف)، حجت‌الاسلام قمی (ریاست سازمان تبلیغات اسلامی)، دکتر نورالله‌زاده (مدیرعامل صندوق نوآوری و شکوفایی)، دکتر کاشفی (معاون معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری)، دکتر دهنوی (سخنگوی مجمع تشخیص مصلحت نظام)، دکتر زمانیان (ریاست سابق مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری)، دکتر خاندوزی (وزیر سابق اقتصاد)، دکتر امامیان (هیات علمی دانشگاه امیرکبیر) و مهندس عباسپور (مدیر اندیشکده حکمرانی شریف)، اعضای هیات مدیره و مدیران گروه‌های اندیشکده در محل اندیشکده حکمرانی شریف برگزار شد، ابعاد مختلف فعالیت‌ها و برنامه‌های اندیشکده مورد بررسی قرار گرفت.

در ابتدای جلسه، گزارش جامعی از اقدامات، دستاوردها و فعالیت‌های علمی، پژوهشی و سیاست‌پژوهانه اندیشکده حکمرانی شریف در طول یک دهه گذشته توسط روح‌الله دهقانی فیروزآبادی، رئیس اندیشکده، ارائه شد. او مروری بر دستاوردهای این مرکز در سال‌های گذشته داشت و اشاره به پیچیدگی تحولات اجتماعی انسانی و عدم فرصت برای سعی و خطا کرد. وی افزود: تعدد مسائل در حکمرانی و نیاز به چندعقل متصل به دستگاه‌های حکمرانی و عدم وجود آن منجربه تصمیمات اشتباه می‌شود و توسعه و حمایت از این فضا می‌تواند بسیار اثربخش باشد. رسیدن به ده سالگی اندیشکده دستاوردی بسیار قابل تقدیر و نیازمند حمایت است.

روایت اندیشکده شریف از چهار گره اصلی سیاست‌پژوهی در ایران

در این نشست، سید محمد صادق امامیان، هم‌بنیانگذار اندیشکده حکمرانی شریف، ضمن گزارش یک دهه فعالیت سیاستی اندیشکده، به توانمندیها و ظرفیتهای آن پرداخت. او با معرفی اهداف، اصول و ارزشهای حرفه ای این مجموعه درباره اهمیت جایگاه اندیشکده بعنوان نهاد سیاستی، پژوهشکده، اندیشکده، رسانه، کنشکده و سفارت سیاستی سخن گفت. امامیان همچنین با ارائه آمار درباره اثر بخشی اندیشکده حکمرانی شریف و دستاوردهای آن در رسانه های ملی و بین المللی، انتشارات کتاب و خبرنامه ها، گفت و گوی حکمرانی و سیاستگذاری عمومی، بسته های سیاستی، تعاملات و فعالیتهای بین المللی گزارش کاملی ارائه داد.

وی گفت: نهاد اندیشکده حکمرانی شریف که در سال 94 به همت مرحوم روستاآزاد و دکتر سهراب پور و حجت الاسلام قمی پایه ریزی شد به عنوان یکی از نهاد های اثربخش کشور، تاکنون حدود 2500 خروجی سیاستی در حوزه های مختلف داشته است. او در ادامه افزود: این اندیشکده با اتخاذ رویکرد بین المللی در طی سالیان اخیر، در جایگاه نهاد دیپلماسی نخبگانی کشور به عنوان یک "سفارت سیاستی" به فعالیت پرداخته است. امامیان با تاکید بر اینکه، باید رو به آینده فکر کنیم، گفت: سعی کردیم اندیشکده به اصول استقلال تحلیلی، تمرکز بر سیاست گذاری، عام المنفعه بودن، عملگرایی و نگاه بین المللی پایبند باشد. او در پایان گفت: اندیشکده حکمرانی شریف تلاش کرده تا مسیر خود را در حرکت از نهاد سیاستی، پژوهشکده، اندیشکده، رسانه، کنشکده، تا سفارت سیاستی دنبال کند.

در ادامه امیر حسین عباسپور، مدیر اندیشکده، همراه با ارائه گزارش راهبردی، پیشنهادات راهبردی دهه دوم فعالیت اندیشکده و فرصتها و چالشهای پیش رو را مطرح کرد. او ضمن اشاره به چهار چالش اصلی اندیشکده شریف گفت: نخست، مسئله نگهداشت نیروی انسانی حرفه‌ای؛ به‌گونه‌ای که این مجموعه عمدتاً از نیروهای تحصیلات تکمیلی استفاده می‌کند، اما به دلیل محدودیت‌های مالی و ناتوانی در پرداخت حقوق‌های بالا، بخشی از نیروها پس از کسب تجربه، جذب نهادهای دولتی یا مجموعه‌های برخوردارتر می‌شوند. او تأکید کرد که این موضوع به یکی از چالش‌های جدی اندیشکده تبدیل شده است. چالش دوم، «دولت‌زدگی» در حوزه مشاوره سیاستی است. به گفته وی، بسیاری از اندیشکده‌های فعال و اثرگذار کشور از بودجه مستقیم دولتی برخوردارند یا ذیل وزارتخانه‌ها و نهادهای حاکمیتی فعالیت می‌کنند؛ در حالی که اداره یک اندیشکده به‌صورت خصوصی و پروژه‌محور، با اتکا به خیریه‌ها و گرنت‌ها، بسیار دشوار است و حتی برای مخاطبان نیز قابل باور نیست. او افزود اگرچه در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای ایجاد اندوخته مالی در اندیشکده صورت گرفته، اما این منابع پایدار نیست و در شرایط تورمی کشور می‌تواند اندیشکده را با عقب‌ماندگی مواجه کند. مدیر اندیشکده شریف عنوان کرد: چالش چهارم، دشواری دسترسی به میزهای تصمیم‌گیری است. وی تصریح کرد که برقراری ارتباط مؤثر با سیاست‌گذاران و انتقال ایده‌ها و پیشنهادهای کارشناسی اندیشکده به سطوح بالای تصمیم‌گیری، طی سال‌های گذشته بسیار محدود و دشوار بوده است.

عباسپور در ادامه به تغییر رویکرد این مجموعه در سال جاری اشاره کرد، گفت: برای نخستین‌بار، اندیشکده با نگاهی راهبردمحور، در ابتدای سال سه راهبرد اصلی را انتخاب و اعلام کرد که تا پایان سال به آن‌ها پایبند خواهد بود. به گفته او، «اثرگذاری» به‌عنوان مهم‌ترین محور فعالیت اندیشکده تعریف شده و تمامی خروجی‌ها، از جمله تولیدات پژوهشی و رسانه‌ای، باید در نهایت به اثرگذاری در نظام حکمرانی منجر شود. وی همچنین از تلاش اندیشکده برای تأمین مالی پروژه‌هایی خبر داد که تاکنون کارفرمای مشخصی نداشته‌اند و افزود: در این مسیر، نیاز به نیروهای انسانی تمام‌وقت و متمرکز به‌عنوان یک راهبرد کلیدی مورد توجه قرار گرفته است. علاوه بر این، اقداماتی در راستای افزایش «دیده‌شدگی» اندیشکده انجام شده است. مدیر اندیشکده شریف در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به سابقه فعالیت اندیشکده در حوزه یارانه‌های انرژی، گفت: اندیشکده شریف از سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، با همکاری برخی از کارشناسان و اساتید، به‌طور جدی وارد این حوزه شده و طی این سال‌ها، ایده‌ها و طرح‌های خود را مستقیماً به سه رئیس‌جمهور ارائه کرده است، اما تاکنون تصمیم مؤثری در این زمینه در کشور اتخاذ نشده است.

عباسپور در پایان سخنانش خاطرنشان کرد: یکی از دلایل اصلی تعلل سیاست‌گذاران، نگرانی از نارضایتی اجتماعی است. بر همین اساس، اندیشکده تصمیم گرفته است گفتمان تخصصی خود را با افکار عمومی پیوند بزند و در این راستا، تولید یک مستند را در دستور کار قرار داده است؛ مستندی که قرار بود در دی‌ماه به‌صورت عمومی منتشر شود، اما به‌دلیل تحولات اخیر، انتشار آن به تعویق افتاده و در این نشست، تیزری از آن به نمایش درآمد.

صالحی: اندیشکده حکمرانی شریف الگویی موفق برای کشور است

علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی، در این نشست با گرامی‌داشت یاد و خاطره مرحوم دکتر روستا‌آزاد که بانی این حرکت مبارک بود، اظهار کرد: بنده از نزدیک و دور، روند فعالیت‌های اندیشکده را مشاهده کرده‌ام و باید بگویم کاری بزرگ، ارزشمند و با کیفیت انجام شده است. گزارش‌هایی که گاه از سوی جناب امامیان برای من ارسال می‌شود، بسیار متین و عمیق است و به‌ویژه گزارش‌هایی که به زبان انگلیسی تهیه شده‌اند، از دقت بالایی برخوردارند و انصافاً مایه افتخار جمهوری اسلامی ایران در عرصه بین‌المللی هستند؛ چراکه نشان می‌دهد چنین اندیشکده‌ای با این سطح از تولیدات علمی در کشور فعال است.

وی با اشاره به جایگاه اندیشکده‌ها در جهان گفت: اگر بخواهیم پدیده اندیشکده‌ها را مدنظر قرار دهیم، ایالات متحده از کشورهای پیشتاز در این حوزه است. در آمریکا اندیشکده‌های متعددی با عناوین و محتواهای مختلف وجود دارد و هر کس بخواهد از تحولات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و سایر مسائل آگاه شود، به سراغ تحلیل‌های این اندیشکده‌ها می‌رود. در آنجا این موضوع جا افتاده است که مثلاً «اندیشکده آتلانتیک چنین گفته» یا «اندیشکده فلان چنین تحلیلی ارائه داده» و از مجموع این دیدگاه‌ها می‌توان برداشت عمومی از وضعیت آمریکا به دست آورد.رئیس بنیاد ایران‌شناسی با بیان اینکه اندیشکده‌ها در ایران پدیده‌ای نسبتاً جدید هستند، افزود: طبیعی است که جا افتادن این پدیده زمان‌بر باشد، اما انصافاً اندیشکده حکمرانی شریف در این ده سال، بدون اغراق و با همت شما بزرگواران، با کمترین امکانات، کار بزرگی انجام داده است. امیدوارم این اندیشکده بتواند به‌عنوان یک الگو، زمینه شکل‌گیری اندیشکده‌های تخصصی دیگر را نیز فراهم کند؛ نه‌فقط در تهران، بلکه در استان‌های بزرگ و معناداری مانند شیراز، مشهد و تبریز. گسترش چنین مراکزی می‌تواند بسیار مفید و مؤثر باشد. صالحی ادامه داد: به نظر من، یکی از مأموریت‌های اصلی شما می‌تواند «تکثیر اندیشکده‌ها» بر همین مبنا باشد. اگر امکان ایجاد اندیشکده‌هایی مشابه در دانشگاه‌های بزرگ کشور فراهم شود، تأثیرگذاری آن بسیار چشمگیر خواهد بود.

وی با اشاره به فعالیت‌های فرهنگستان علوم گفت: فرهنگستان علوم در ۲ سال اخیر فعالیت‌های خود را به‌طور جدی گسترش داده و اتاق‌های فکر متعددی در حوزه‌هایی چون آب، محیط زیست، فناوری کوانتومی و هوش مصنوعی ایجاد کرده است. این موضوعات، مسائل اصلی و مبتلابه کشور در قرن بیست‌ویکم هستند. اگر ایران در این قرن تکلیف خود را در حوزه آب، اقلیم، محیط زیست، هوش مصنوعی و فناوری کوانتومی روشن نکند، با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به سیاست‌نامه هوش مصنوعی تصریح کرد: نخستین خروجی فرهنگستان علوم در این زمینه، سیاست‌نامه هوش مصنوعی بود که دو تا سه سال پیش تهیه و برای مرحوم آیت‌الله دکتر رئیسی ارسال شد. ایشان توجه ویژه‌ای به این موضوع داشتند و در سال ۱۴۰۱ این سیاست‌نامه به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارجاع شد. پس از آن، موضوع هوش مصنوعی در کشور جدی‌تر دنبال شد و خوشبختانه امروز شاهد تحرک بیشتری در این حوزه هستیم. در ادامه، موضوع فناوری کوانتومی نیز در دستور کار قرار گرفت و آخرین سیاست‌نامه ارائه‌شده به دولت، مربوط به حکمرانی آب بود که با مستندات گسترده تهیه شد و اکنون مورد توجه قرار گرفته است. این موضوع برای مقام معظم رهبری نیز ارسال شد و با توجه ویژه ایشان همراه بود.

وی با تأکید بر نقش اندیشکده‌ها در مسائل آینده‌محور کشور گفت: به نظر من، اندیشکده حکمرانی شریف نیز می‌تواند در کنار تمرکز بر حکمرانی، بخشی از فعالیت‌های خود را به مسائل کلیدی قرن بیست‌ویکم ایران اختصاص دهد. از آنجا که شما در عرصه بین‌المللی حضور دارید و وابستگی سیاسی مستقیم ندارید، می‌توانید تحولات نوین، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، را دقیق‌تر رصد و اطلاعات آن را منتقل کنید. بر همین اساس، همکاری جدی‌تر و ساختارمندتر میان این اندیشکده و فرهنگستان علوم، در قالب تفاهم‌نامه و مشارکت در اتاق‌های فکر، می‌تواند بسیار مفید و اثربخش باشد.

خاندوزی: اندیشکده‌ها باید به تله‌های اقتصاد سیاسی کشور ورود کنند

سید احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد دولت سیزدهم، در ادامه این نشست با تأکید بر بهره‌وری اندیشکده حکمرانی شریف گفت: این اندیشکده نماد بهره‌وری است و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با ورودی‌های به‌ظاهر محدود، خروجی‌های بسیار ارزشمند و اثرگذار تولید کرد. گاهی برای یک‌دهم چنین عملکردی، منابع و هزینه‌های بسیار زیادی صرف می‌شود، در حالی که این اندیشکده با امکانات محدود، نتایج قابل توجهی به دست آورده است و به نظر من، ارزش دارد که بر این نکته تأکید شود.

وی با اشاره به اثرگذاری عملی اندیشکده‌ها افزود: نکته‌ای که جای آن خالی بود، برجسته‌سازی مواردی است که خروجی‌های اندیشکده به تغییرات واقعی منجر شده است. در بسیاری از تحولات صورت‌گرفته در مجلس، دولت و سایر نهادها، سهم اندیشکده‌ها قابل توجه بوده است؛ چه در اصلاح یک ماده قانونی و چه در ایجاد یک تغییر سیاستی. اگر این موارد به‌صورت منظم و سریع‌تر گزارش شود، می‌تواند چشم‌انداز روشنی برای آینده ترسیم کند.وزیر اقتصاد دولت سیزدهم با طرح دو موضوع راهبردی برای آینده اندیشکده‌ها تصریح کرد: نخستین موضوع، انتخاب میان «دیدگاه‌مندی» یا «همه‌تعامل‌بودن» است. اندیشکده پس از ۱۰ تا ۱۲ سال فعالیت، باید تصمیم بگیرد که آیا می‌خواهد به‌عنوان مرجع یک رویکرد فکری مشخص شناخته شود یا اینکه بدون داشتن لبه دیدگاهی روشن، با طیف‌های مختلف و دستگاه‌های گوناگون تعامل کند. اگر اندیشکده به سمت دیدگاه‌مندی حرکت کند، ممکن است در آینده به مرجعی تبدیل شود که هر سیاست‌گذار برای فهم یک رویکرد مشخص ناگزیر از مراجعه به آن باشد. البته ممکن است در دوره شکل‌گیری، تعامل‌گرایی برای عبور از «دره مرگ» ضروری بوده باشد، اما این انتخاب در آینده، هویت اندیشکده را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار خواهد داد.خاندوزی دومین موضوع مهم را «ورود مؤثرتر به مسائل اقتصاد سیاسی» دانست و گفت: کشور امروز در تله‌های اقتصاد سیاسی گرفتار است. اگر اندیشکده‌ها به این مسائل ورود نکنند، این حوزه به دست پوپولیست‌ها و افشاگران غیرکارشناسی می‌افتد و به شکلی مبتذل مطرح می‌شود، در حالی که اگر اندیشکده‌ها با دقت علمی و کارشناسی به آن بپردازند، می‌توانند تحلیل‌های دقیق و راهگشا ارائه دهند.

وی با بیان مثالی از حوزه انرژی اظهار کرد: امروز نمونه‌های متعددی وجود دارد که به‌دلیل گرفتار شدن در تله‌های اقتصاد سیاسی و منافع ذی‌نفعان، فرصت‌های اقتصادی کشور بلااستفاده می‌ماند. حتی در مواردی که امکان تأمین تجهیزات و همکاری‌های اقتصادی با کمترین هزینه وجود دارد، به دلیل همین موانع، کار به نتیجه عملی نمی‌رسد. این مسئله تأثیر مستقیمی بر رشد اقتصادی کشور، کارایی تأمین نیازهای مردم، بروز بحران‌هایی مانند کمبود انرژی و در نهایت تضعیف مشروعیت نظم سیاسی دارد.وزیر اقتصاد دولت سیزدهم در پایان تأکید کرد: اندیشکده‌ها نمی‌توانند چشم خود را بر این مسائل ببندند و صرفاً به موضوعات درجه دوم بپردازند. ورود یا عدم ورود به حوزه‌هایی مانند اقتصاد کلان، بانک مرکزی، نفت و تجارت خارجی، انتخابی است که ممکن است هزینه‌ها و حواشی داشته باشد، اما تأثیر آن بر آینده کشور بسیار تعیین‌کننده است.

دهنوی: اندیشکده‌ها باید زودتر از سیاست رسمی صحنه را ببینند

محسن دهنوی، سخنگوی مجمع تشخیص مصلحت نظام، در این نشست با اشاره به تجربه همکاری مجمع با اندیشکده‌ها گفت: دو سال پیش با کمک یکی از اندیشکده‌ها گزارشی تهیه شد که در آن نسبت به وقوع تحولاتی هشدار داده بودیم که مشابه آن‌ها پیش‌تر تجربه نشده بود. آن زمان پیش‌بینی‌ها چندان جدی گرفته نشد، اما امروز می‌بینیم بسیاری از همان هشدارها یکی‌یکی در حال تحقق است؛ در حالی که برای اغلب آن‌ها راه‌حل هم وجود داشت.

وی افزود: در آن جلسه مذکور نه‌تنها تحلیل‌ها باور نشد، بلکه حتی این نگاه‌ها متهم می‌شد به تأثیرپذیری از رسانه‌های خارجی. به نظر من یکی از دلایل دقت بالای آن تحلیل‌ها، نگاه بین‌المللی اندیشکده‌هاست؛ نگاهی که بسیاری از اعضای آن، به دلیل تجربه کار و زیست در خارج از کشور، بهتر می‌توانند از بیرون به صحنه نگاه کنند.سخنگوی مجمع تشخیص مصلحت نظام تأکید کرد: تعاملات بین‌المللی کمک می‌کند معادلات جدید جهانی زودتر درک شود. امروز به‌وضوح می‌بینیم که آرایش دنیا در حال تغییر است، اما هنوز برخی تحلیل‌ها بر اساس روال‌های گذشته شکل می‌گیرد. اینجاست که مزیت اندیشکده‌ها خود را نشان می‌دهد و باید این نقطه قوت بیش از پیش برجسته و تقویت شود.دهنوی با انتقاد از سطحی‌بودن برخی تعاملات خارجی کشور گفت: متأسفانه بخش زیادی از سفرها و مناسبات بین‌المللی ما شکلی و تشریفاتی است و به‌ندرت به خروجی‌های عمیق، راه‌حل‌های عملی یا سیاست‌های پیشنهادی منجر می‌شود. در حالی که در دهه دوم فعالیت اندیشکده‌ها، بُعد بین‌المللی اندیشه می‌تواند یک مزیت راهبردی برای کشور باشد، هرچند مخاطرات خاص خود را نیز دارد.وی با اشاره به حساسیت‌های سیاسی در کشور افزود: با این حال، با وجود این مخاطرات، باید به سمت «بین‌المللی‌شدن» و کنش سیاستی فرامرزی حرکت کنیم. به نظر من این صحنه نیز به‌زودی تغییر خواهد کرد و حضور نهادهای غیردولتی در عرصه بین‌المللی پررنگ‌تر می‌شود.دهنوی ادامه داد: همان‌طور که پیش‌تر سیاست خارجی صرفاً در اختیار نهادهای رسمی دولت بود و بعدها فضای رسانه‌ای و چهره‌های غیردولتی وارد این حوزه شدند، اکنون نیز نقش اندیشکده‌ها در عرصه بین‌المللی جدی‌تر خواهد شد.

سخنگوی مجمع تشخیص مصلحت نظام یکی از نقاط ضعف اندیشکده‌ها را ضعف ارتباط با جریان‌های سیاسی داخلی دانست و گفت: در کشور ما ساختار حزبی منسجمی وجود ندارد، اما جریان‌ها و بدنه‌های برنامه‌ریز سیاسی فعال هستند. اگر اندیشکده‌ها به‌دنبال افزایش اثربخشی‌اند، گریزی از ارتباط عمیق‌تر و هدفمند با این جریان‌ها ندارند؛ ارتباطی که منجر به پذیرش ایده‌ها و استفاده از آن‌ها در زمان به‌دست‌گرفتن قدرت شود.وی با ذکر مثال‌هایی از مدیریت شهری و انتخاب شهردار تهران افزود: اندیشکده‌ها باید با همه جریان‌های فعال سیاسی وارد گفت‌وگو شوند، ایده ارائه دهند و زمینه مشارکت در پیاده‌سازی سیاست‌ها را فراهم کنند. در ساختار فعلی کشور، این یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است.

قمی: باید به فرهنگ و افکار عمومی توجه ویژه کنیم

حجت‌الاسلام محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، در پایان نشست با اشاره به تلاش‌های انجام‌شده در اندیشکده شریف، گفت: این مسیر با باور و تلاش یک مرد مجاهد پایه‌گذاری شد و امروز شاهد همکاری ارزشمند بچه‌ها و گروه‌هایی هستیم که مسئولیت‌های مختلف را بر عهده دارند.

وی افزود: تجربه‌های گذشته، از جمله کارهای عجیب و پرضرر، برای ما درس‌آموز بوده و ضرورت آینده‌نگری را بیش از پیش روشن کرده است.رئیس سازمان تبلیغات اسلامی بیان کرد: عاقل کسی است که بیش از دیگران به آینده فکر می‌کند. ما نیز باید کوتاهی‌های خود را در زمینه فرهنگ، افکار عمومی و تعامل با اندیشکده‌ها جبران کنیم و در قدم‌های پیش رو، برنامه‌های ده‌ساله‌ای داشته باشیم.قمی با بیان اینکه ما باید با تأمل و چاره‌اندیشی، مسیر خدمت به مردم و فرهنگ کشور را هموار کنیم، گفت: اگر کوتاهی‌ای وجود دارد از ماست؛ اما این حرکت، نمونه‌ای از اندیشه و برنامه‌ریزی جمعی است و باید بابت آن شکرگزاری کنیم. این تلاش‌ها در طول ده سال آینده به برکات و فواید فراوانی منجر خواهد شد.

در پایان آیین اهدای جوایز برگزیدگان «جایزه ملی روستاآزاد» برگزار شد و از دکتر سید محمد مرندی (استاد دانشگاه تهران و برگزیده بخش دیپلماسی نخبگانی)، دکتر سید محمد صاحبکار خراسانی (معاون راهبردی قوه قضاییه و برگزیده بخش نوآوریهای سیاستی) و نماینده شرکت شاپرک (برگزیده بخش فناوریهای حکمرانی) تقدیر به عمل آمد. همچنین از دکتر مصطفی زمانیان مشاور ارشد اندیشکده و رضا یعقوبی سردبیر برنامه خرداد تقدیر شد.

لینک انتشار خبر در خبرگزاری فارس

 لینک انتشار خبر در پایگاه خبری علم و فناوری

 لینک انتشار خبر در خبرگزاری دانشجو