نوشته‌ها

گزارش حکمرانی در عمل۱۰:تاریخ تحلیلی برنامه‌ریزی در ایران (۲)

دهمین نشست از سلسله نشست‌های حکمرانی در عمل، با موضوع «تاریخ تحلیلی برنامه‌ریزی در ایران، با تمرکز بر نقش و جایگاه سازمان برنامه‌وبودجه»، با ارائه آقای محسن کریمی، دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری برگزار شد. در این نشست ادامه مباحث نهمین نشست حکمرانی در عمل بیان شد و دوره‌های سوم، چهارم و پنجم برنامه‌ریزی در ایران که سه دوره منتهی به انقلاب اسلامی هستند، مورد نقد و بررسی قرار گرفتند. اهم مطالب ارائه‌شده به شرح زیر هستند:

در دوره سوم برنامه عمرانی سوم تدوین شد و علیرغم تغییرات بسیار نخست‌وزیر و دولت (علی امینی، علم، منصور و هویدا) ثبات مدیریت در سازمان برنامه حفظ شد و آقای صفی اصفیاء به‌عنوان رئیس سازمان منصوب شد. در این دوران اصلاح ارکان سازمان صورت گرفت ولی برنامه‌ریزی‌ها فاصله زیادی از اجرا داشت.

دوره چهارم برنامه‌ریزی در ایران به دلیل ثبات و انسجام سازمان برنامه‌وبودجه در دوره سوم و همچنین اشراف بیشتر به نقاط قوت و ضعف برنامه‌ها، هماهنگی نسبتاً خوبی میان ٰرؤسای نهادها شکل گرفت و برنامه‌ریزی به اوج خود رسید. در این دوره مهدی سمیعی به مدت یک سال نیم و سپس فرمانفرمایان به مدت دو سال و نیم بر سازمان برنامه‌وبودجه ریاست کردند. برنامه عمرانی چهارم در این دوره تدوین شد.

نهایتاً دوره پنجم را می‌توان دوران فرازوفرود برنامه‌ریزی در ایران نامید چراکه اقتصاد کشور دستخوش تحولات و اتفاقات مختلفی گشت. همچنین در این دوره فرمانفرمایان پس از تدوین برنامه پنجم سازمان برنامه‌وبودجه را ترک کرد. از سوی دیگر قیمت جهانی نفت با جهش روبرو شد و قیمتی پنج برابری پیدا کرد که همین امر باعث بلندپروازی شاه و سیاستمداران کشور شد.

Events

حکمرانی در عمل۱۰:جلسه دوم بررسی تحلیلی برنامه ریزی در ایران با تمرکز بر سازمان برنامه و بودجه

 شکل‌گیری برنامه‌ریزی در ایران به دوران پیش از انقلاب اسلامی بازمی‌گردد. پیش از انقلاب اسلامی هفت برنامه توسعه در ایران تدوین شد که زمان اجرای برنامه هفتم توسعه با سال‌های پیروزی انقلاب اسلامی مواجه شد و عملاً به مرحله اجرا نرسید.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز پنج سری از برنامه‌های پنج‌ساله توسعه نگاشته شد و البته در این میان یک سال میان برنامه دوم و سوم فاصله افتاد. لایحه پنج‌ساله ششم نیز به‌تازگی تحویل مجلس شده است. شناخت تاریخچه برنامه‌ریزی و فرازوفرودهای حاکم بر آن خصوصاً از منظر جایگاه سازمان برنامه‌وبودجه، گام مهمی در تحلیل کاستی‌ها و نارسایی‌های برنامه‌ریزی و علی‌الخصوص برنامه‌های توسعه در ایران می‌باشد. ضمن اینکه، با این نگاه نسبت به لایحه فعلی برنامه توسعه نیز می‌توان به نحو واقع‌بینانه‌تری به قضاوت نشست.

البته جایگاه سازمان برنامه‌وبودجه از حیث نقش آن در تدوین و تخصیص بودجه‌های سالانه نیز اهمیت بالایی در اقتصاد ایران دارد. انتقادات زیادی بر عملکرد این سازمان در دوران فعالیتش واردشده است. مروری بر سیر تاریخی این سازمان، روایی و ناروایی این انتقادات را روشن‌تر کرده و دلالت‌های مهمی برای اصلاحات سازمانی موردنیاز فرا روی ما قرار خواهد داد.

نشست تخصصی «بررسی تحلیلی برنامه ریزی در ایران با تمرکز بر سازمان برنامه و بودجه» ، دهمین نشست از سری نشست‌های تخصصی با عنوان «حکمرانی در عمل» است که توسط «اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری» برگزار می‌شود.

 

نکات درباره نشست:
•  نشست به‌صورت کاملاً تخصصی برگزارشده و ظرفیت آن محدود است لذا جهت حضور در نشست در همین صفحه اقدام به ثبت نام نمایید.
•  جلسه رأس ساعت مقرر آغاز خواهد شد.

 

حکمرانی در عمل۹:بررسی تحلیلی برنامه ریزی در ایران با تمرکز بر سازمان برنامه و بودجه

شکل‌گیری برنامه‌ریزی در ایران به دوران پیش از انقلاب اسلامی بازمی‌گردد. پیش از انقلاب اسلامی هفت برنامه توسعه در ایران تدوین شد که زمان اجرای برنامه هفتم توسعه با سال‌های پیروزی انقلاب اسلامی مواجه شد و عملاً به مرحله اجرا نرسید.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز پنج سری از برنامه‌های پنج‌ساله توسعه نگاشته شد و البته در این میان یک سال میان برنامه دوم و سوم فاصله افتاد. لایحه پنج‌ساله ششم نیز به‌تازگی تحویل مجلس شده است. شناخت تاریخچه برنامه‌ریزی و فرازوفرودهای حاکم بر آن خصوصاً از منظر جایگاه سازمان برنامه‌وبودجه، گام مهمی در تحلیل کاستی‌ها و نارسایی‌های برنامه‌ریزی و علی‌الخصوص برنامه‌های توسعه در ایران می‌باشد. ضمن اینکه، با این نگاه نسبت به لایحه فعلی برنامه توسعه نیز می‌توان به نحو واقع‌بینانه‌تری به قضاوت نشست.

البته جایگاه سازمان برنامه‌وبودجه از حیث نقش آن در تدوین و تخصیص بودجه‌های سالانه نیز اهمیت بالایی در اقتصاد ایران دارد. انتقادات زیادی بر عملکرد این سازمان در دوران فعالیتش واردشده است. مروری بر سیر تاریخی این سازمان، روایی و ناروایی این انتقادات را روشن‌تر کرده و دلالت‌های مهمی برای اصلاحات سازمانی موردنیاز فرا روی ما قرار خواهد داد.

نشست تخصصی «بررسی تحلیلی برنامه ریزی در ایران با تمرکز بر سازمان برنامه و بودجه» ، نهمین نشست از سری نشست‌های تخصصی با عنوان «حکمرانی در عمل» است که توسط «اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری» برگزار می‌شود.

 

نکات درباره نشست:
•  نشست به‌صورت کاملاً تخصصی برگزارشده و ظرفیت آن محدود است لذا جهت حضور در نشست در همین صفحه اقدام به ثبت نام نمایید.
•  جلسه رأس ساعت مقرر آغاز خواهد شد.