محمدامین حضرتی، پژوهشگر ارشد گروه بین الملل اندیشکده حکمرانی شریف، در واکنش به سخنرانی ترامپ در یادداشتی نوشت:
برخلاف پیشبینیها در مورد اظهارات ترامپ که پیرامون دو سناریو «اعلان پایان جنگ» یا «آغاز عملیات زمینی» استوار بود، این سخنرانی نقاط عطف و حائز اهمیتی به همراه نداشت و به واقع تلاش ترامپ برای اطمینان بخشی به جامعه داخلی آمریکا نسبت به پایان جنگ در دو تا سه هفته آینده، برجسته سازی دستاوردهای یکساله دولت او در قیاس با دولت بایدن و قدردانی از نقش متحدان منطقهای بود.
مهمترین نکات مطرح در این سخنرانی عبارت بودند از:
سلب مسئولیت از آمریکا در بازگشایی تنگه هرمز
ترامپ با اشاره به فزونی یافتن تولید نفت آمریکا از حجم تولید روسیه و عربستان، واشنگتن را بینیاز از نفت منطقه معرفی کرد و از دولتهای اروپایی خواست که «بروند و محافظت کنند و نفت خود را بگیرند». این اظهارات میتواند سناریوی پایان جنگ بدون بازگشایی تنگه توسط آمریکا را تقویت نماید. از سوی دیگر، این مهم بار دیگر بر «سیالیت اهداف مطلوب ترامپ از جنگ» صحه گذاشت به حدی که هرچند در آغاز جنگ بر ضرورت بازگشایی تنگه تأکید و ایران را نسبت به آن تهدید میکرد ولی اکنون بر نقش «حمایتگر» در این فرآیند و لزوم انجام این کار توسط دولتهای اروپایی و آسیایی تأکید میکند.
نابودی توان نظامی ایران
ترامپ با اشاره به حملات یک ماهه، ادعا کرد که آمریکا نیروی دریایی ایران را نابود ساخته، نیروی هوایی را تقریبا از بین برده و توان موشکی کشور را به حد قابل ملاحظهای تقلیل داده است. ترامپ اعلام کرد که آمریکا تا کنون تقریبا به تمام اهداف نظامی خود در این جنگ دست یافته و در دو تا سه هفته آینده بر شدت و آتش حملات خود علیه ایران خواهد افزود. به نظر میرسد بیان این گزاره ها، میتواند در تبیین موفقیتهای تاکتیکی نظامی- عملیاتی و نه دستاوردهای راهبردی ترامپ در این جنگ مؤثر باشد هرچند که نافی فقدان موفقیتهای استراتژیک دولت ترامپ در دستیابی به اهداف اعلامی نظیر تغییر رژیم یا بازگشایی تنگه نیست.
نابودی توان هستهای به مثابه غایت اصلی
ترامپ به طور مکرر هدف از آغاز جنگ علیه ایران را «ممانعت از دستیابی ایران به سلاح هستهای» عنوان کرد که تا زمان حصول اطمینان از این مهم، به جنگ ادامه خواهد داد. با این حال، ترامپ هیچ سخنی از سرنوشت اورانیوم ۶۰ درصدی ایران یا سناریوهای احتمالی واشنگتن برای دستیابی به این مواد به میان نیاورد.
کوشش جهت عادی سازی جنگ برای جامعه آمریکا
ترامپ با اشاره به سالهای درگیری واشنگتن در جنگهای قرن بیستم و بیست و یکم نظیر جنگ عراق، افغانستان و ویتنام، ۳۲ روز را برای جنگ با ایران زمان نه چندان طولانی عنوان کرد و آن را برای حفاظت از امنیت و رفاه نسلهای بعدی جامعه ضروری توصیف نمود.
ارزیابی
تدقیق در محتوای سخنرانی ترامپ حکایت از آن دارد که این اظهارات بدون ترسیم چشمانداز مشخص در باب راهبرد آتی در قبال ایران و کنشهای احتمالی واشنگتن نسبت به بازگشایی تنگه هرمز یا دستیابی به ذخایر اورانیوم ایران، به ادعاهای پیشین ترامپ در مورد نابودی توان هستهای و قدرت نظامی ایران محدود بود. بنابراین، این سخنرانی را بیش از آنکه نقطه عطف راهبردی در فرآیند سیاستگذاری برای تداوم یا پایان بخشیدن به این منازعه دانست، میبایست کوشش جهت آرام ساختن افکار عمومی آمریکا به ویژه در شرایط تداوم تضعیف محبوبیت ترامپ و عدم توان او در توجیه جامعه آمریکا – بر خلاف محبوبیت بوش پسر در دوران جنگ عراق – تلقی کرد.
