گروه بین الملل اندیشکده حکمرانی شریف، با هدف آگاهی بخشی ضرورتهای دوران جنگ و پساجنگ ، اقدام به اطلاع رسانی هشدارهای سیاستی نموده است:
در ۲۸ آوریل ۲۰۲۶، امارات متحده عربی اعلام کرد که از تاریخ ۱ می ۲۰۲۶ از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و ائتلاف گستردهتر اوپک پلاس خارج میشود. این تصمیم که در بحبوحه جنگ ایران و آمریکا و بسته شدن تنگه هرمز اتخاذ شده، یکی از مهمترین تصمیمات تاریخ این سازمان نفتی طی دهههای اخیر محسوب میشود. بر اساس برآورد تحلیلگران، با خروج امارات به عنوان سومین تولیدکننده بزرگ اوپک، این سازمان حدود ۱۵ درصد از ظرفیت خود را از دست میدهد.
خروج امارات از اوپک را باید فراتر از یک تغییر سیاست نفتی(لگوی سنتی هماهنگی تولید مبتنی بر سهمیهبندی ساده) ارزیابی کرد. این تصمیم نشانهای از تحول عمیق در نظم انرژی و سیاسی منطقه خلیج فارس است.
امارات که از سال ۱۹۶۷ عضو اوپک بود، اکنون مسیر “استقلال استراتژیک” در سیاست انرژی خود را در پیش گرفته است. انگیزه اصلی این تصمیم، ظرفیت تولید فزاینده امارات در برابر محدودیتهای سهمیهای اوپک است. این کشور بیش از ۱۵۰ میلیارد دلار برای افزایش ظرفیت تولید خود سرمایهگذاری کرده و هدف رسیدن به ۵ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۲۷ را دنبال میکند. با این حال، سهمیه اوپک پلاس برای امارات حدود ۳.۴ میلیون بشکه در روز بود، به این معنا که نزدیک به ۳۰ درصد از ظرفیت تولیدی این کشور عملاً “بلااستفاده” نگه داشته میشد.
همانطور که یک مقام ارشد اماراتی به رویترز گفت، این کشور در حال “ارزیابی مجدد نقش و مشارکت خود در سازمانهای چندجانبه” است و خروج از اوپک بخشی از یک بازنگری گستردهتر در روابط منطقهای و بینالمللی است.
الحملی، مدیر ارتباطات وزارت خارجه امارات در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) این تصمیم را چنین توجیه کرد: تصمیم امارات برای خروج از اوپک، یک انتخاب حاکمیتی و استراتژیک مبتنی بر چشمانداز اقتصادی بلندمدت این کشور است.”
المزروعی وزیر انرژی و زیرساخت امارات در گفتگو با روزنامه “د نشنال” (The National) تأکید کرد که این تصمیم:
“صرفاً یک اقدام سیاسی نیست، بلکه کاملاً یک اقدام سیاستی است. المزروعی در توجیه زمانبندی این اقدام گفت:”زمانبندی در حال حاضر عالی است […] زیرا این زمانی است که قرار نیست روی قیمت تأثیر بگذارد، یا تأثیر آن بر همه تولیدکنندگان، به ویژه دوستان ما در اوپک پلاس، حداقلی خواهد بود.”
وی همچنین بر مسئولیتپذیری امارات تأکید کرد:
“ما قرار نیست فردا تولید را افزایش دهیم، زیرا ما هنوز مانند دیگران با بسته شدن تنگه هرمز محدود شدهایم..”
انور قرقاش – مشاور امور خارجه رئیسجمهور امارات به صراحت گفت که:
“درست است که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از لحاظ لجستیکی از یکدیگر حمایت کردند، اما از نظر سیاسی و نظامی، فکر میکنم موضع آنها در تاریخ ضعیفترین بود.”وی افزود:
“خودمختاری استراتژیک انتخاب ماندگار امارات باقی میماند.”
خروج امارات از اوپک را نمیتوان جدا از بستر نظامی و سیاسی که این کشور در آن قرار دارد تحلیل کرد.
پس از شروع جنگ، توان صادراتی امارات را به شدت محدود شد و تولید نفت این کشور در مارس ۲۰۲۶ حدود ۴۴ درصد کاهش یافته و به ۱.۹ میلیون بشکه در روز رسیده است. ناامیدی عمیق امارات از عدم حمایت کافی همسایگان عرب خود در این حملات، یکی از محرکهای اصلی این تصمیم بوده است.
خروج از اوپک همچنین نشانه عمیقتر شدن شکاف طولانیمدت میان ابوظبی و ریاضاست. این دو متحد استراتژیک سابق، طی سالهای اخیر بر سر مسائل متعددی از جمله:
– سیاستهای تولید نفت در اوپک پلاس
– جنگ یمن و حمایت از گروههای رقیب
– رقابت برای جذب سرمایه و استعدادهای خارجی
خروج امارات از اوپک را باید یک نقطه عطف در نظم انرژی منطقه خلیج فارسی ارزیابی کرد که می تواند باعث تغییر در سایر سازمان ها مانند همکاری های خلیجفارس و … نیز شود. این تصمیم که ریشه در تحولات ساختاری متعددی دارد، از جمله بازنگری در اتحادهای منطقهایو حرکت به سوی استقلال استراتژیک. البته این استقلال استراتژیک در ضرایط فعلی به معنای وابستگی بیشتر امارات به رژیم صهیونیستی خواهد شود. وابستگی که موجب آن شد تا برای اولین اسرائیل یک آتشبار گنبد آهنین را به کشور دیگری بفرستد و این امارات اولین کشور خارج از آمریکا و اسرائیل بود که این سامانه در آن به طور عملیاتی استفاده کرد.
با درنظر گرفتن نکات فوق، توصیه های سیاستی زیر می تواند راهگشا باشد
تلاش دیپلماتیک برای جدا انداختن امارات و مشخصا ابوظبی از سایر طرف های عربی و کشورهای منطقه
عنایت جدی به تحت فشار قراردادن بندر فجیره به عنوان مسیر جایگزین تنگه هرمز با همه ابزار های ممکن
تهدید انگاری منطقه ای از هرنوع همکاری رژیم صهیونیستی با امارات از جمله در حوزه کوریدوری و فناوری
منتشر شده در: خبرگزاری فارس
