معماری همبستگی در سایه بحران؛ راهکاری برای تبدیل نقدینگی راکد به سپر معیشتی جنگ

در شرایط جنگی، پایداری ملی فقط به توان نظامی وابسته نیست، بلکه به تاب‌آوری اقتصادی، روانی و اجتماعی جامعه نیز بستگی دارد. مسئله اصلی آن است که هم‌زمان با افزایش نیاز فوری خانوارها به نقدینگی خرد، بخشی از منابع مالی جامعه به‌صورت نقدینگی راکد باقی می‌ماند. پیشنهاد اصلی، هدایت داوطلبانه این منابع به سمت قرض‌الحسنه مردمی برای جبران آسیب‌های مقطعی معیشتی است؛ مدلی که برخلاف کمک بلاعوض، با حفظ بازپرداخت، کرامت دریافت‌کننده و انگیزه قرض‌دهنده را توأمان حفظ می‌کند. برای کاهش بی‌اعتمادی و ریسک نکول، نهادهای مردمی و مذهبی می‌توانند واسطه اعتماد باشند و یارانه نقدی یا کالابرگ فرد نیز پشتوانه بازپرداخت قرار گیرد. در صورت نکول، دولت قسط را از محل یارانه فرد تسویه می‌کند. این سازوکار علاوه بر تأمین مالی کم‌هزینه و کاهش بروکراسی بانکی، می‌تواند همبستگی میان‌طبقاتی، ثبات انتظارات، اعتبار نظام رفاهی و پیشگیری از نارضایتی اجتماعی را تقویت کند.