هاشم کیانی، هممؤسس پیشنهاد ایران، مؤسس هم آفرینی ازنو و نویسنده مهمان اندیشکده حکمرانی شریف، در یادداشتی با موضوع «میراث حکمران شهید» در روزنامه فرهیختگان نوشته است:
مقدمه ۱- کلان مدل رهبری:
اگر بخواهم یک عنوان کلی برای سه دهه دوران رهبری آیتالله سیدعلی خامنهای بگذارم که توصیفگر مدل ذهنی او در رهبری و ماموریت او در این مسیر باشد، این عنوان است: نهادینه شدن جمهوری اسلامی.
ایشان به عنوان یک نهادگرای عمیق بارها در صحبتها به پایداری حرکتها و حتی تحول حرکتهای اجتماعی از یک مدل نهادی رونمایی کردهاند که در این مدل سیر بلوغ حرکت ملت ایران، از نهاد به نهادی عمیقتر و قدرتمندتر توصیف میشود.
این مدل نگاه نهادی تحولگرا، ۵ مرحله نهادی اشاره دارد که در یک سیر بلوغ و تحول ارتقایی طی می شود. انقلاب اسلامی، نظام اسلامی، دولت اسلامی، جامعه اسلامی، تمدن اسلامی.
این روایت، از گذشته و آیندهی حرکت ملت ایران یک روایت نهادی ارایه میکند که محوریت و جوهر آن را اسلام شکل میدهد و ظرف آن از انقلاب شروع میشود، به نظام سیاسی ارتقا مییابد، به دولت و ساختار حکمرانی منجر میشود، به جامعه سازی و تربیت انسانی منتج میشود و در نهایت به تمدن و بستری برای زیست جهانی متحول میشود.
هر یک از این ۵ مرحله، در واقع نهادی عمیق است که از دل یک نهاد دیگر سر بر میآورد به نوعی که هم ارتقا یافته نهاد قبلی است و عمقیافته نسبت به آن.
این مدل، یک پلکان رشد برای احیای اسلام به عنوان یک فرهنگ و گنجینه اجتماعساز و نهادساز در آیندهی زندگی بشر است. در واقع یک کلان مدل برای نهادینهسازی اسلام است.
مقدمه۲- معمار و فرمانده، نه صرفا تئورسین:
ایشان صرفا تئورسین و نظریه پرداز این کلان مدل نهادی برای شکوفایی ملت ایران و احیای اسلام نبودند. بلکه در صحنه عملیات خودشان معمار عملیاتی موتورهای عملیاتی پیاده سازی این مدل و فرمانده جاری سازی آن نیز بودند. برای همین در بسیاری از بخشهای معماری و فرماندهی این مدل نکاتی ژرف فراوانی برای آموختن وجود دارد. یکی از حوزههای یادگیری از ایشان، تکنیکهای متنوع ایشان برای نهادسازی است.
بخش ۱- یک مدل عملیاتی نهادسازی:
یکی از این مدلهای ایشان در نهادسازی، استقبال و پرورش ظرفیتهای پدیدار شدهی طبیعی و تبدیل آنها از یک پدیده ذوقی دفعی انسانی به نهادهای قدرتمند، مستمر و بالنده است.
آنجا که ایشان یک نطفهی پتانسیل دار اجتماعی را شناسایی کردهاند و با رسیدگی منظم و مستمر به آن به مثابه یک باغبان، آنرا به درختی بالنده تبدیل کردهاند.
از جمله این موارد میتوان به شکل گیری صنعت موشکی ایران، نهاد نوین تلاوت قرآن در ایران، نهاد هیات انقلابی در ایران، صنعت نانو در ایران اشاره کرد.
و یکی از نمونههای ویژه، نهادی ابتکاری و بی سابقه به نام نهاد خیابان.
تمام این نمونهها را می توان نمونههایی از این مدل عملیاتی دانست که یک الگوی مشترک توسط ایشان به کار برده شده و جواب داده است.
بخش۲: مراحل مدل
در همه این موارد خیلی ساده شامل این موارد است.
الف: یک نطفهی طبیعی خودجوش توسط ایشان کشف شده و دیده شده است که ظرفیت تبدیل شدن به یک نهاد بالنده در آن وجود دارد.
ب: آن موضوع و افراد کلیدی موثر در آن که عموما هم به صورت ناخودآگاه برای آن موضوع مبعوث شدهاند، در کانون توجه و اهمیت ایشان قرار گرفتهاند و ارتباطی مستمر با آنها برقرار شده.
ج: ایشان در طی یک مسیر یک دههای به تعیین اهداف و همتهای بلند در آن زمیته پرداختهاند و سطح همت اهالی آن حوزه را به سمت قلههای رفیع پرتاب کردهاند.
د: ایشان به تربیت رهبران و کادر انسانی نخبه آن حوزه پرداختهاند و پیشرفت آنها را رصد مستمر و پایش مستمر کردهاند و بازخوردهای تربیتی دادهاند.
ه: در طول زمان مانورهای عملیاتی واقعی و تستهای میدانی انجام دادهاند و با بازخورد و یادگیری نقایص آنرا رفع کردهاند.
و: آنرا به عنوان یک الگو سر دست گرفتهاند و به آن عزت نفس دادهاند.
ز: حول آن ادبیات سازی پسینی کردهاند و رسمیت نهادی ایجاد کردهاند.
بخش۳: ساخت نهاد خیابان، اوج تجربه نهادسازی ایشان
نهاد خیابان که امروز به یک فناوری نرم در حکمرانی جمهوری اسلامی تبدیل شده است که یک همکاری سه جانبه میان شهروندان-حاکمیت-رهبر است، آخرین نمونه این مدل تجربه نهادسازی است که با همین الگو توسط ایشان خلق شد و به تعبیر خود ایشان ظرفیت ایجاد موج در اقیانوس را دارد.
این نطفه و ظرفیت در شعور و عاملیت مردم ایران، در میان بحرانهای سیاسی-امنیتی دهه ۸۰ توسط ایشان شناسایی شد و به تدریج در کانون اهمیت ایشان قرار گرفت و پرورده شد، ابزارهای و فانکشنها و نرم افزارهای آن توسعه یافت و آزموده شد و برای اولین بار در ۹ دی ۸۸ به بلوغ خود رسید و کارآمدی خود را نشان داد و در آخرین روزهای حیات ایشان، به قدری عملکرد آن برای ایشان مسجل بود که با اطمینان تمام، فعال شدن آنرا پیشبینی کردند و به عنوان یک رهبر به کارکرد آن اتکا کردند و همانطور هم شد. نهادی که قدرت مبعوث کردن مردم برای تشخیص موقعیت و فعال شدن به هنگام و اداره خود را دارد و به هنگام لزوم خودش تمام کارکردهایش را فعال میکند و در سختترین روزهای تاریخ ملت ایران فعال شد و کار کرد.
- در جزیات شکل گیری این نهاد و نهادهای مشابه الگوهای فراوانی در سبک رهبری ایشان وجود دارد که جای مدلسازی، یادگیری و تکرارپذیری دارد و انشالله در یادداشتهای ادامه دار به شرح آن پرداخته شود.
