روحالله دهقانی فیروزآبادی عضو هیئت علمی دانشگاه شریف و رئیس اندیشکده حکمرانی شریف، در یادداشتی با موضوع «میراث حکمران شهید» در روزنامه فرهیختگان نوشته است:
در روزگاری که اقتدار کشورها بیش از هر زمان دیگر به توانایی آنان در تولید دانش، خلق فناوری و حکمرانی هوشمندانه وابسته شده است، بازخوانی نگاه رهبر شهید انقلاب به علم و فناوری، تنها یک یادآوری تاریخی نیست؛ ضرورتی راهبردی برای فهم مسیر آینده ایران است.
در تاریخ معاصر ملتها، شخصیتهایی ماندگار میشوند که فراتر از اداره امور روزمره، برای آینده یک کشور افق میگشایند و مسیر حرکت نسلها را روشن میکنند. رهبر شهید انقلاب شاخصترین چهرهی همه اعصار گذشته است که مسئله پیشرفت را نه در سطح شعار، بلکه در نسبت عمیق آن با علم، فناوری، استقلال ملی و حکمرانی کارآمد فهم و تبیین کرد.
در نگاه ایشان، علم تنها مجموعهای از آموزههای دانشگاهی یا دستاوردهای پژوهشی نبود؛ علم، ستون اقتدار ملی و زیربنای استقلال حقیقی کشور به شمار میرفت. ایشان بارها بر این حقیقت تأکید داشتند که ملتی میتواند در جهان پرتلاطم امروز سربلند و اثرگذار بماند که قدرت تولید دانش، تبدیل آن به فناوری و بهرهگیری از آن در حل مسائل واقعی جامعه را در اختیار داشته باشد. از این منظر، دانشگاه، پژوهشگاه، شرکت دانشبنیان، آزمایشگاه و نیروی انسانی نخبه، اجزای پراکنده یک نظام آموزشی نیستند؛ بلکه ارکان حیاتی یک منظومه پیشرفت و حکمرانی ملیاند.
اهمیت این نگرش در آن است که میان علم و قدرت ملی پیوندی روشن برقرار میکند. در این منظومه فکری، علم زمانی به جایگاه حقیقی خود میرسد که از مرز مقاله، مدرک و گزارش عبور کند و به فناوری، تولید، صنعت، اشتغال، امنیت، رفاه عمومی و ارتقای کیفیت زندگی مردم تبدیل شود. تأکید بر شرکتهای دانشبنیان، حمایت از نخبگان، حرکت در مرزهای دانش، خودباوری علمی و شکستن انحصارهای فناورانه، نشان میدهد که علم و فناوری برای رهبر شهید انقلاب یک موضوع بخشی، محدود یا تشریفاتی نبود، بلکه بخشی از معماری کلان اقتدار و پیشرفت کشور محسوب میشد.
از منظر حکمرانی، این اندیشه حامل پیامی بنیادین است: استقلال در جهان امروز تنها با مرزهای جغرافیایی و نمادهای سیاسی تعریف نمیشود. استقلال واقعی زمانی معنا مییابد که یک ملت بتواند در حوزههای راهبردی همچون سلامت، انرژی، امنیت غذایی، صنعت، ارتباطات، زیستفناوری، هوش مصنوعی، فناوریهای نوین و اقتصاد آینده، بر پایه توان داخلی و تعامل عزتمندانه با جهان، تصمیمساز و اثرگذار باشد. چنین استقلالی بدون سرمایه انسانی توانمند، نظام نوآوری پویا، سیاستگذاری هوشمند و اقتصاد دانشبنیان ممکن نیست.
میراث فکری رهبر شهید انقلاب در حوزه علم و فناوری، دعوت به یک تحول عمیق ذهنی و نهادی است؛ تحولی برای عبور از مصرف فناوری به تولید فناوری، از وابستگی علمی به خودباوری، از خامفروشی به ارزشآفرینی، از مدیریت روزمره به حکمرانی آیندهنگر و از نگاه اداری به نخبگان به نگاه سرمایهای و تمدنی. در این نگاه، جوان ایرانی تنها نیروی کار آینده نیست؛ حامل استعداد تاریخی یک ملت برای ساختن تمدنی نوین است. دانشگاه نیز صرفاً محل آموزش نیست؛ قلب تپنده تولید قدرت، اندیشه، نوآوری و حل مسئله برای کشور است.
امروز، بزرگداشت اقای شهید انقلاب، بیش از آنکه در بیان عاطفی و یادآوری گذشته خلاصه شود، باید به تعهدی عملی برای آینده تبدیل گردد. نهادهای سیاستگذار، دانشگاهها، اندیشکدهها، شرکتهای دانشبنیان و مدیران اجرایی وظیفه دارند این میراث راهبردی را از سطح گفتار به سطح تصمیم، از سطح آرمان به سطح برنامه و از سطح توصیه به سطح نهادسازی منتقل کنند. حمایت واقعی از علم و فناوری، در گرو بودجهریزی هدفمند، مقرراتگذاری هوشمند، پیوند مؤثر دانشگاه و صنعت، تکریم عملی نخبگان و تبدیل نوآوری به مزیت ملی است.
از این رو، یادبود رهبر شهید انقلاب، یادبود صرفا یک شخصیت نیست؛ یادبود یک افق فکری و یک مکتب حکمرانی است. مکتبی که علم را پایه اقتدار، فناوری را ابزار استقلال، نخبگان را سرمایه راهبردی و پیشرفت را مسئولیتی ملی، تاریخی و تمدنی میداند. اگر امروز از آینده ایران سخن میگوییم، بیتردید یکی از راههای صیانت از آن آینده، وفاداری عملی به همین نگاه است: ساختن کشوری که در آن دانش به قدرت، فناوری به رفاه، نخبگی به اثرگذاری و حکمرانی به پیشرفت عادلانه و پایدار منتهی شود.
