امیراحمد ذوالفقاری، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) و عضو هیئت مدیره اندیشکده حکمرانی شریف، در یادداشتی با موضوع «میراث حکمران شهید» در روزنامه فرهیختگان نوشته است:
محور نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت امام خامنهای (اعلی الله مقامه) در حکمرانی را میتوان مسئله استقلال دانست. این موضوع هرچند ابداع ایشان نبود و از ابتدای انقلاب هم در بیانات رهبر کبیر انقلاب اسلامی(اعلی الله مقامه) و هم در شعارهای مردمی همچون «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» نمود داشت، اما ایشان نقش بیبدیلی در تثبیت و محوریت آن در نظام جمهوری اسلامی داشتند. امام شهید استقلال را نه تنها یک ارزش سیاسی، بلکه بنیانی برای تمام عرصههای حکمرانی میدانستند. هرچند استقلالگرایی بیش از هر حوزهای، در عرصه سیاست نمود داشت، اما در حوزه اقتصاد نیز رویکرد ایشان بر همین مبنا بود. ایشان معتقد بودند که ایران میتواند با همه کشورها روابطی منطقی و معقول داشته باشد؛ اما تصمیمگیریها باید صرفاً بر اساس منافع ملت ایران انجام شود. بر این اساس میتوان ادعا نمود در منظومه فکری ایشان، استقلال اقتصادی به عنوان یکی از ارکان عزت ملی ترسیم شده بود. در شرایطی که ایران به دلیل استقلالخواهی خود، تحت تحریمهای شدید و روزافزون قرار داشت، ایشان با طرح ایده محوری «اقتصاد مقاومتی»، مسیری برای ثباتبخشی به اقتصاد متلاطم ایران در گشودند و با ابلاغ سیاستهای کلی «اقتصاد مقاومتی»، این رویکرد را به عنوان سیاست محوری و اصلی اقتصادی کشور تثبیت کردند. مفهوم اقتصاد مقاومتی در اندیشه رهبر انقلاب، به عنوان اقتصادی با ماهیت درونزای بروننگر، نه به معنای انزوای اقتصادی بلکه به معنای مقاوم بودن در برابر تهدیدات خارجی است. در این بستر هم زمینه برای روند رو به رشد اقتصاد کشور محفوظ است و هم آسیبپذیری آن در مقابل ترفندهای دشمنان کاهش مییابد. این ایده، نه یک رویکرد دفاعی و انفعالی، بلکه راهبردی ایجابی برای تبدیل تهدیدهای تحریم به فرصتهای رشد و خودکفایی بود. ایشان در بیانیه «گام دوم انقلاب» که در ۲۲ بهمن ۱۳۹۷ صادر شد، به روشنی وابستگی اقتصاد به نفت، دولتی بودن بخشهایی از اقتصاد که در حیطه وظایف دولت نیست، نگاه به خارج به جای توان و ظرفیت داخلی، استفاده اندک از ظرفیت نیروی انسانی کشور و بودجهبندی معیوب و نامتوازن را از مهمترین عیوب اقتصاد کشور برشمردند و راهحل این مشکلات را سیاستهای اقتصاد مقاومتی دانستند. این بیانیه، نقشه راهی برای تحقق استقلال اقتصادی در گام دوم انقلاب ترسیم کرد.
رهبر شهید انقلاب علاوه بر اینکه از طریق ابلاغ سیاستهای کلی اصل 44 موضوع کوچکسازی دولت و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی را برای افزایش تابآوری اقتصاد کشور دنبال میفرمودند، هر ساله شعارهایی را متناسب با شرایط اقتصادی کشور و بهعنوان نقشه راه عملیاتی برای تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی در افکار عمومی و دستگاههای اجرایی مطرح میفرمودند. این شعارها نیز عمدتا بر موضوع «تولید» متمرکز بود. موضوعی که نقش بسیار مهم و کلیدی در اقتصاد دارد. اگر بنا باشد همه اقتصاد را در یک کلمه خلاصه کرد، شاید نزدیکترین مفهوم به چنین کلمهای، «تولید» باشد. ثمره فعالیتهای همه عوامل اقتصادی، از بخش مالی گرفته تا بازار کار و دانش و تکنولوژی و…، نهایتاً در تولید نمایان میشود و ایشان با درک دقیق از این موضوع و نقشی که در مقاوم شدن اقتصاد کشور دارد، بر موضوع تولید ملی، پشتیبانی از آن و مانعزدایی از تحقق آن تأکید مکرر داشتند.
ایشان همچنین در دوره دولتهای مختلف، از برخی اقدامات اقتصادی که در این راستا بود، اعلام حمایت کردند که این حمایتها را میتوان در چارچوب نگاه کلان ایشان به تحقق اقتصاد مقاومتی تحلیل کرد. بهعنوان نمونه میتوان به برنامه هدفمندسازی یارانهها که با هدف حذف یارانههای پنهان و توزیع عادلانه منابع میان اقشار مختلف جامعه طراحی شد اشاره نمود. نمونه دیگر در این زمینه طرح سهام عدالت بود که با هدف افزایش ثروت خانوارهای کمدرآمد طراحی گردید و گامی مهم در جهت مردمیسازی اقتصاد محسوب میشد. نمونه بعدی، اصلاح قیمت بنزین در دولت چهاردهم بود که بهعنوان یکی از اقدامات اصلاحی اقتصادی با هدف مدیریت مصرف و کاهش فشار بر بودجه دولت و عادلانهتر شدن بهرهمندی اقشار کمدرآمد از یارانه سوخت مطرح شد.
در مجموع میتوان گفت که رهبر شهید انقلاب اسلامی در عرصه سیاستگذاری برای استقلال اقتصادی کشور رویکردی مبنایی و دارای اصول دقیق و مشخص اتخاذ فرمودند؛ اما قاعدتا تنها سیاستگذاری کفایت نمیکند بلکه بدنه اجرایی نظام حکمرانی اقتصادی کشور، باید در راستای پیادهسازی و اجرای این سیاستها، اقدامات لازم را به عمل آورد. این اشکال قابل پذیرش است که سیاستهای اقتصادی مد نظر رهبر شهید انقلاب تاکنون به درستی و بهصورت کامل پیاده نشدهاند اما گفتمان سیاستی ایشان و مسیری که تبیین نمودهاند، پیش روی نظام حکمرانی جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و با پیادهسازی صحیح، ثمرات آن آشکار خواهد شد.
میراث حکمرانی اقتصادی امام شهید، با محوریت استقلال اقتصادی، چراغ راهی روشن برای ادامه مسیر استقلال و پیشرفت ایران عزیز است.
