شناسایی گلوگاه‌های کلیدی کریدور شمال-جنوب؛ اولویت نرم‌افزار بر سخت‌افزار

اندیشکده حکمرانی شریف در نشستی تخصصی به رونمایی و بررسی گزارش «شناسایی گلوگاه‌های کلیدی راهگذر شمال-جنوب» پرداخت. در این جلسه ضمن نقد تمرکز صرف بر پروژه‌های عمرانی، بر لزوم حل چالش‌های مدیریتی و دیپلماتیک تأکید شد.

اباذر براری؛ معاون امور بین‌الملل فدراسیون حمل و نقل و لجستیک ایران

امید رحیمی؛ کارشناس ارشد آسیای مرکزی

مهم‌ترین محورهای نشست:

جنگ اوکراین ماهیت کریدور شمال-جنوب را برای روسیه از یک مسیر جانبی به یک شریان حیاتی تغییر داده است. با بررسی سه شاخه اصلی کریدور، کارشناسان معتقدند شاخه غربی به دلیل ریسک‌های ژئوپلیتیک (تنش‌های قفقاز و روابط باکو-تل‌آویو) و شاخه دریایی به علت کاهش تراز آب خزر و کمبود ناوگان، با چالش‌های جدی روبرو هستند؛ از این‌رو شاخه شرقی (مسیر اینچه‌برون/ترکمنستان) با وجود برخی موانع اداری، فعلاً اجرایی‌ترین و امن‌ترین گزینه برای ترانزیت است.

تغییر پارادایم از «سخت‌افزار» به «نرم‌افزار»؛ برخلاف تصور رایج که مشکل را نبود ریل (مانند راه‌آهن رشت-آستارا) می‌داند، گلوگاه‌های اصلی شامل بروکراسی پیچیده، فقدان بیمه معتبر بین‌المللی، توقف‌های طولانی در گمرک و نبود «اراده واحد حاکمیتی» است. تا زمانی که امنیت سرمایه تجار (به‌ویژه در برابر تحریم‌ها) تضمین نشود و سرعت سیر بازرگانی افزایش نیابد، حتی با تکمیل ریل‌ها نیز ایران نمی‌تواند در رقابت با مسیرهای موازی منطقه‌ای، سهم قابل توجهی از بازار ترانزیت را کسب کند.