دوره پساجنگ و آغاز آزمون واقعی تاب‌آوری اجتماعی

👤 فاطمه مروتی،پژوهش‌گر مهمان گروه حکمرانی و فناوری اندیشکده حکمرانی شریف در یادداشتی به تمایز الگوی‌های سیاستگذاری اجتماعی در دوره حین‌جنگ و پساجنگ پرداخته است:
🔹نشانه‌های متعددی حاکی از آن است که جامعه ایران در خلال جنگ، سطح قابل توجهی از تاب‌آوری و انسجام اجتماعی را تجربه کرده است. با این حال، یک خطای تحلیلی مهم آن است که تاب‌آوری در دوره جنگ با تاب‌آوری در دوره پساجنگ یکسان فرض شود.
🔸 بخش مهمی از انسجام شکل‌گرفته در شرایط جنگ، محصول مواجهه با یک تهدید مشترک بیرونی است. در نتیجه، کاهش شدت تهدید می‌تواند همزمان با آشکار شدن پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و روانی جنگ، بخشی از نیروهای انسجام‌بخش را نیز تضعیف کند. این همزمانی، دوره پساجنگ را به یکی از حساس‌ترین مراحل برای سیاست‌گذاری تبدیل می‌کند.
🔹در این میان، یکی از مهم‌ترین مخاطرات کمتر دیده‌شده، فرسایش احساس عاملیت اجتماعی است. اگر شهروندان احساس کنند نقش و اثرگذاری آنان در فرایند بازسازی کاهش یافته است، مشارکت اجتماعی نیز کاهش می‌یابد و به تدریج فاصله میان نهادهای حکمرانی افزایش پیدا می‌کند.