حکم‌فن و انقلاب در سیاست‌های توزیعی

محمدامین نیک‌صفت، پژوهشگر گروه نظام حکمرانی اندیشکده حکمرانی شریف، در یادداشتی در روزنامه فرهیختگان به بررسی ایده «مالیات بر ارزش افزوده شخصی‌سازی‌شده» به‌عنوان راهکاری برای کاهش فشار اقتصادی بر دهک‌های پایین پرداخته است.

مالیات بر ارزش افزوده یکی از پایه‌های مهم درآمدی دولت است، اما به دلیل ماهیت تنازلی آن، فشار بیشتری بر اقشار کم‌درآمد وارد می‌کند؛ زیرا این گروه سهم بیشتری از درآمد خود را صرف مصرف کالا و خدمات می‌کنند.

راهکارهای سنتی مانند معافیت‌های گسترده مالیاتی، علاوه بر پیچیده‌کردن نظام مالیاتی و دشوارتر کردن نظارت، در بسیاری موارد بیشتر به نفع گروه‌های پردرآمد تمام می‌شوند. در مقابل، مالیات بر ارزش افزوده شخصی‌سازی‌شده با استفاده از فناوری‌های نوین و داده‌های تراکنش‌های الکترونیکی، می‌تواند حمایت را از حالت عمومی به سمت حمایت هدفمند از دهک‌های پایین هدایت کند.

در این رویکرد، تخفیف‌ها یا نرخ‌های متفاوت مالیاتی می‌تواند بر اساس وضعیت اقتصادی افراد اعمال شود؛ سیاستی که ضمن کاهش فشار معیشتی، عدالت مالیاتی، شفافیت و کارایی نظام مالیاتی را افزایش می‌دهد.