مدل مفهومی اقتصاد سیاسی طراحی سازمانی برای کمک‌های توسعه‌ای

طراحی سازمانی باهدف اعطای کمک‌های توسعه‌ای الزامات و نکات فراوانی دارد که در گزارش‌های مجزا می‌بایست ابعاد مختلف آن مورد موشکافی قرار گیرد. در این گزارش ابعاد اقتصاد سیاسی طراحی این سازمان موردنظر قرارگرفته است و چارچوبی برای در نظر گرفتن ملاحظات اقتصاد سیاسی آن ارائه‌شده است. در این نوشته، با استفاده از گزارش مدل‌های اقتصاد سیاسی که در آن روند توسعهٔ مدل‌های اقتصاد سیاسی ادبیات سیاستی بررسی‌شده است، مدلی پیشنهادی برای تحلیل اقتصاد سیاسی کمک‌های توسعه‌ای که یکی از لازمه‌های طراحی این سازمان است، ارائه می‌شود. درواقع کشورهای اعطاکنندهٔ کمک‌های مالی به کشورهای درحال‌توسعه، به‌مرور به این نتیجه رسیدند که صرف کمک مالی برای رسیدن به اهداف خودشان و بهبود اوضاع اقتصادی کشور مقصد کفایت نمی‌کند و باید چارچوب سیاسی حاکم بر کشور مقصد و موانع توسعه و انگیزه‌ها و ساختار قدرت موجود بهتر شناسایی شود. ازاین‌رو به گسترش این مدل‌ها روی آوردند و آن‌ها را در کشورهای درحال‌توسعهٔ مختلفی اعمال کردند. این گزارش با استفاده از مدل‌های موجود صرفاً یک مدل اولیه ارائه کرده است که نیاز به گسترش و دقیق‌تر شدن دارد. در این مدل با استفاده از چارچوب نظریه بازی‌ها، بازیگران مختلف فعال در عرصهٔ کمک‌های توسعه‌ای در نظر گرفته‌شده‌اند و اثرات برهم‌کنش رفتارهای آن‌ها بر هم بررسی‌شده است. مدل پیشنهادی در سه سطح بازی اقتصاد سیاسی بین‌المللی، بازی اقتصاد سیاسی بازیگران داخلی و بازی اقتصاد سیاسی در کشور هدف بررسی می‌شود و دلالت‌هایی برای طراحی سازمانی باهدف کمک‌های توسعه‌ای ارائه می‌گردد. ازجمله این دلالت‌ها این است که سازمان موردنظر نباید متصل به دولت باشد و درعین‌حال باید ارتباط مستحکمی با دولت و بخش‌های مرتبط غیردولتی داشته باشد.


با توجه به ملاحظات و تعهدات حرفه‌ای اندیشکده در انتشار محصولات، در صورت تمایل جهت حضور در اندیشکده و مطالعه نسخه چاپ‌شده گزارش با دفتر اندیشکده تماس حاصل فرمایید.

اقتصاد سیاسی بانک جهانی

در این گزارش پس از مروری بر ساختار بانک جهانی، ابعاد مختلف اقتصاد سیاسی آن را بررسی خواهیم کرد. بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول مهم‌ترین نهادهای مالی بین‌المللی هستند که اثرات غیرقابل‌انکاری بر شکل‌دهی به روند بازار مالی بین‌الملل و روند توسعهٔ کشورها دارند. بانک جهانی نهادی است که باهدف کمک به توسعهٔ کشورهای درحال‌توسعه و فقیر تشکیل شد، ولی امروزه با نقدها و چالش‌های جدی از سوی کارشناسان روبه‌روست. عده‌ای از اندیشمندان علوم اجتماعی، این نهاد را پوششی برای تأمین منافع سهام‌داران بزرگ آن و در رأس آن‌ها ایالات‌متحده آمریکا می‌دانند. شفاف نبودن تصمیم‌گیری در مورد انتخاب مقامات، به‌ویژه رئیس بانک، اقتصاددان ارشد و مدیر گزارش توسعه جهانی؛ جهت‌دهی پژوهش‌ها و تخصیص وام از مهم‌ترین نقدهایی است که به بانک جهانی وارد است. همین شفاف نبودن و درعین‌حال حق رأی بالای ایالات‌متحده، عملاً یک حق وتوی انحصاری برای ایالات‌متحده ایجاد کرده است. از دیگر نقدهای وارد بر این نهاد، می‌توان به عدم مشارکت دادن کشورهای هدف توسعه در اجرای برنامه‌ها، وابستگی متعصبانه به ارزش‌های نئولیبرالیسم و چارچوب اقتصادی آنگلو-امریکن، عدم پاسخگویی به دولت‌ها و ارتباط ضعیف با سازمان‌های مردم‌نهاد اشاره کرد. در این گزارش انتقادات اقتصاددان‌های مطرح دنیا از دانشگاه‌هایی چون هاروارد، مدرسه اقتصاد لندن، آکسفورد و به‌ویژه استیگلتیز، اقتصاددان ارشد سابق بانک جهانی، مطرح خواهند شد.


با توجه به ملاحظات و تعهدات حرفه‌ای اندیشکده در انتشار محصولات، در صورت تمایل جهت حضور در اندیشکده و مطالعه نسخه چاپ‌شده گزارش با دفتر اندیشکده تماس حاصل فرمایید.

مدل مفهومی اقتصاد سیاسی کمک‌های توسعه‌ای

با استفاده از گزارش مدل‌های اقتصاد سیاسی که در آن روند توسعهٔ مدل‌های تحلیل اثرات سیاست بر توسعه یا مدل‌های اقتصاد سیاسی ادبیات سیاستی مرور شده بود، در این گزارش مدلی پیشنهادی برای تحلیل اقتصاد سیاسی کمک‌های توسعه‌ای ارائه می‌شود. تفاوتی که این مدل با مدل‌های مرسوم اقتصاد سیاسی آکادمیک دارد، کاربردی بودن آن و بومی کردن آن با شرایط کمک‌های بین‌المللی متناسب با وضعیت کشورها است. درواقع کشورهای اعطاکنندهٔ کمک‌های مالی به کشورهای درحال‌توسعه، به‌مرور به این نتیجه رسیدند که صرف کمک مالی برای بهبود اوضاع اقتصادی کشور مقصد برای رسیدن به اهدافشان کفایت نمی‌کند و باید چارچوب سیاسی حاکم بر کشور مقصد، انگیزه‌ها، ساختار قدرت و موانع توسعه و موجود بهتر شناسایی شود. ازاین‌رو به گسترش این مدل‌ها روی آوردند و آن‌ها را در کشورهای درحال‌توسعهٔ مختلفی به کار گرفتند. این گزارش با استفاده از مدل‌های موجود صرفاً یک مدل اولیه ارائه کرده است که نیاز به گسترش و تدقیق دارد. در این مدل با استفاده از چارچوب نظریه بازی‌ها، بازیگران مختلف فعال در عرصهٔ کمک‌های توسعه‌ای در نظر گرفته‌شده‌اند و اثرات برهم‌کنش رفتارهای آن‌ها بر هم بررسی شده است.


با توجه به ملاحظات و تعهدات حرفه‌ای اندیشکده در انتشار محصولات، در صورت تمایل جهت حضور در اندیشکده و مطالعه نسخه چاپ‌شده گزارش با دفتر اندیشکده تماس حاصل فرمایید.