گزارش تصویری مدرسهٔ تابستانهٔ روش تحقیق در «علوم سیاسی و روابط بین‌الملل»

گزارش این رویداد به زودی منتشر خواهد شد.

سخنرانی های عمومی

تحلیل رمزگان عملیاتی:

مبانی نظر سنجی:

مدل سازی عامل‌مبنای مسائل اجتماعی و سیاسی:

گزیده‌ای از سایر جلسات

 

دومین جلسه از سلسله نشست‌های شبکه سیاست‌پژوهی اقتصاد ایران

روز ۳شنبه مورخ ۱۲ تیر ۱۳۹۷، اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری میزبان جمعی از اقتصاددانان فعال در عرصه‌های سیاستی کشور بود. در این نشست که دومین جلسه از سلسله نشست‌های شبکه سیاست پژوهی اقتصاد ایران بود، وضعیت موجود اقتصاد کشور با محوریت بازار ارز موردبحث قرار گرفت.

در این جلسه علی سرزعیم، کامران ندری، سید علی مدنی زاده، وحید ماجد، محمدجواد شریف‌زاده، علی نصیری اقدم، مهدی حیدری، علی ابراهیم‌نژاد، علی مروی، مرتضی زمانیان، سید مهدی حسینی دولت‌آبادی،، امیر احمد ذوالفقاری، احسان محمدزاده و سعید عباسیان برگزار شد.

 

 

 

اولین جلسه از سلسله نشست‌های شبکه سیاست‌پژوهی اقتصاد ایران

در روز ۳ شنبه مورخ ۲۹ خرداد ۱۳۹۷، اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری میزبان جمعی از اقتصاددانان فعال در عرصه‌های سیاستی کشور بود. در این نشست، وضعیت موجود اقتصاد کشور و چشم‌انداز پیش روی آن در یک سال پیش رو، با توجه به تحریم‌های آتی موردبحث قرار گرفت.

پس از جمع‌بندی اولیه در خصوص مهم‌ترین محورهای وضع موجود، مقرر گشت تا در جلسه آینده درباره بازار ارز، نابسامانی بانکی و بازسازی سرمایه‌های اجتماعی گفتگو شود.

این نشست با حضور علی سرزعیم، سیاح، محمدعلی رستگار، کامران ندری، علی سعدوندی، علی ابراهیم‌نژاد، علی مروی، مرتضی زمانیان، سید مهدی حسینی دولت‌آبادی، بهرام صلواتی، امیر احمد ذوالفقاری و سعید عباسیان برگزار شد.

گزارش نشست موضوعی «چالش‌های حقوقی تنظیم‌گری در صنعت برق ایران»

طرح و تشریح مسئله:

رشد و توسعه مفاهیم و ادبیات تنظیم‌گری اقتصادی و رگولاتوری در دو دهه اخیر در بسیاری از کشورهای جهان و نیز گسترش روزافزون به‌کارگیری حکمرانی تنظیمی در بسیاری از نظام‌های حقوقی دیگر کشورها، سبب گردیده است تا دولت‌ها ضمن سیاست‌گذاری و متعاقباً تنظیم مقررات و اعمال نظارت بر اجرای مقررات وضع‌شده، تلاش نمایند با توسل به ابزارهای تنظیمی در جهت تسهیل رقابت و تنظیم انحصار، تضمین منافع عمومی جامعه، شهروندان، سرمایه‌گذاران و فعالان بازارهای موردنظر و انجام وظایف حاکمیتی خود عمل نمایند. صنعت برق ایران یکی از نخستین صنایعی در جمهوری اسلامی ایران می‌باشد که پس از تمهید شرایط اجرایی و با طرح مفاهیم تجدید ساختار، تمرکززدایی و برون‌سپاری امور غیر حاکمیتی دولت حضور و فعالیت یک نهاد تنظیم‌گر (رگولاتور بخشی) را تجربه نموده است. هیئت تنظیم بازار برق ایران با بیش از یک دهه فعالیت، تا به امروز عهده‌دار نقش تنظیم‌گری در صنعت برق ایران بوده است. بااین‌حال، وجود برخی چالش‌های حقوقی بااهمیت و قابل‌توجه در فرآیند تنظیم‌گری در صنعت برق ایران سبب گردیده است تا نهاد مذکور در راستای دستیابی به اهداف از پیش تعیین‌شده خود چندان موفق نباشد. ازاین‌رو، لازم است تا برای مواجهه صحیح و اصولی با این واقعیت غیرقابل‌انکار تلاش نمود تا پاسخ مناسبی برای این پرسش یافت که اساساً چالش‌های حقوقی تنظیم‌گری (رگولاتوری) در صنعت برق ایران کدم‌اند و راهکارهای حقوقی مواجهه با این چالش‌ها چیست؟

سؤالات محوری جلسه:

  • تنظیم‌گری در صنعت برق ایران توسط چه نهاد تنظیم‌کننده بخشی انجام می‌پذیرد؟
  • رابطه نهاد تنظیم‌گر ) تنظیم‌کننده بخشی(صنعت برق ایران با شورای رقابت چیست؟
  • چالش‌های حقوقی تنظیم‌گری (رگولاتوری) در صنعت برق ایران کدم‌اند؟
  • راهکارهای حقوقی مواجهه با این چالش‌ها چیست؟

تشریح بیانات سخنران:

در این جلسه در ابتدا آقای مرتضی اصغرنیا، بر اساس مطالعات صورت گرفته در حوزه‌های میان‌رشته‌ای حقوق و اقتصاد به موضوع تنظیم‌گری از منظر حقوقی پرداختند و با برشمردن اصول تنظیم‌گری از دیدگاه حقوقی و اهداف و کارکردهای نهادهای تنظیم‌گر، به تبیین این مفهوم در حوزه‌های دارای انحصار طبیعی و صنایع خدمات عمومی پرداختند. هم‌چنین با مرور تاریخچه ایجاد نهاد تنظیم‌گر در صنعت برق ایران که پیش از ابلاغ سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی از سوی رهبری و تصویب قانون اجرای سیاست‌های کلی از سوی مجلس و توسط وزارت نیرو و ذیل آن، ایجاد شده است، به بررسی مهم‌ترین چالش‌های حقوقی ایجاد تنظیم‌گر بخشی در این صنعت پرداختند.

معرفی مهمان:

سوابق تحصیلی:

  • فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد در رشته حقوق – دانشگاه تهران (۱۳۸۹)
  • دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه تهران

سوابق شغلی و اجرایی:

  • مشاور حقوقی سابق مرکز ملی رقابت ریاست جمهوری
  • مشاور حقوقی سابق دبیرخانه هیئت تنظیم بازار برق ایران
  • عضو حقوقدان سابق هیئت داوری و حل اختلاف صنعت برق وزارت نیرو

گزارش نشست موضوعی «کمی‌سازی مفهوم تولید صیانتی»

طرح و تشریح مسئله:

همواره یکی از موضوعات مهم و موردتوجه دولت و تصمیم گیران در حوزه تولید از منابع نفت و گاز، دستیابی به تولید صیانتی به‌منظور حداکثر سازی منفعت عمومی در جامعه بوده است. اما علی‌رغم توجهات و تأکیدات بسیاری که در اسناد بالادستی کشور مانند قانون نفت ۱۳۹۰ و سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی بر مفهوم تولید صیانتی شده است، کماکان در تعریف این عبارت اختلافاتی وجود دارد. بخشی از ادبیات تولیدشده در آمریکا و در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی، بخش قابل‌توجهی از ادبیات تولیدشده در اقتصاد ذیل «برآورد آثار اختلالی قراردادهای نفت و گاز» و درنهایت، کارهای انجام‌شده در ادبیات مهندسی مخزن و مهندسی تولید ذیل «بهینه‌سازی فرایندهای توسعه و تولید» ازجمله تلاش‌ها برای کمی سازی مفهوم تولید صیانتی هستند.

در میان این ابهام موجود، همواره یکی از اهداف عقد قراردادهای بالادستی نفت و گاز، دستیابی به تولید صیانتی عنوان می‌شود. در این جلسه در کنار مرور ادبیات‌های موجود درباره تعریف تولید صیانتی، به دنبال پاسخ به این سؤال هستیم که چگونه می‌توان، مفهوم تولید صیانتی را با لحاظ ویژگی‌های سنگ و سیال و همچنین ویژگی‌های یک قرارداد بالادستی و اقتصاد مخزن کمی سازی نمود؟

سؤالات محوری جلسه:

  • نگاه به تولید صیانتی در قوانین ایران به چه صورت بوده است و چه نقاط قوت و ضعفی داشته است؟
  • توجه به بحث تولید صیانتی در صنعت نفت و گاز دنیا به چه شکل بوده است؟
  • تعاریف مختلف درباره تولید صیانتی دارای چه نقاط قوت و ضعفی‌اند؟
  • در صورت اجرای موفق خصوصی‌سازی، تنظیم‌گر و ناظر فعالیت‌های این شرکت، کدام نهاد خواهد بود؟

تشریح بیانات سخنران:

در این نشست آقای دکتر مریدی با توجه به تحقیقات گسترده خود در ارتباط با مفهوم تولید صیانتی، ابتدا مروری بر قوانین نفت ایران از ابتدای امر داشتند و این قوانین را از منظر توجه به تولید صیانتی بررسی و نقد کردند. در بخش بعد ادبیات نظری پیرامون تعریف عبارت «تولید صیانتی» را مرور کردند. طبق مطالعات ایشان، ادبیات نظری موجود پیرامون این عبارت را می‌توان در سه دسته طبقه‌بندی کرد:

  1. ادبیات تولیدشده در آمریکا و در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی (عمدتاً تحت بحث MER)
  2. بخش قابل‌توجهی از ادبیات تولیدشده در اقتصاد ذیل «برآورد آثار اختلالی قراردادهای نفت و گاز»
  3. کارهای انجام‌شده در ادبیات مهندسی مخزن و مهندسی تولید ذیل «بهینه‌سازی فرایندهای توسعه و تولید»

 همچنین در خلال مرور این سه دسته ادبیات، دکتر مریدی به‌نقد و مرور نقاط قوت و ضعف هر دسته نیز پرداختند. در بخش انتهایی جلسه، دکتر مریدی با مرور بر روش‌های کمی موجود، ادبیات نظری را که هر روش کمی بر آن اساس مورداستفاده قرار می‌گیرد را بیان کرده و مدل بهینه یابی مورداستفاده در تحقیق خود را نیز تشریح نمودند.

معرفی مهمان:

  • پژوهشگر پسادکتری پژوهشکده سیاست‌گذاری علم، فناوری و صنعت دانشگاه شریف
  • دکتری اقتصاد انرژی از دانشگاه Dundee

نشست موضوعی «کمی‌سازی مفهوم تولید صیانتی»

EG-posterr

همواره یکی از موضوعات مهم و موردتوجه دولت و تصمیم گیران در حوزه تولید از منابع نفت و گاز، دستیابی به تولید صیانتی به‌منظور حداکثر سازی منفعت عمومی در جامعه بوده است. اما علی‌رغم توجهات و تأکیدات بسیاری که در اسناد بالادستی کشور مانند قانون نفت ۱۳۹۰ و سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی بر مفهوم تولید صیانتی شده است، کماکان در تعریف این عبارت اختلافاتی وجود دارد. بخشی از ادبیات تولیدشده در آمریکا و در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی، بخش قابل‌توجهی از ادبیات تولیدشده در اقتصاد ذیل «برآورد آثار اختلالی قراردادهای نفت و گاز» و درنهایت، کارهای انجام‌شده در ادبیات مهندسی مخزن و مهندسی تولید ذیل «بهینه‌سازی فرایندهای توسعه و تولید» ازجمله تلاش‌ها برای کمی سازی مفهوم تولید صیانتی هستند.

در میان این ابهام موجود، همواره یکی از اهداف عقد قراردادهای بالادستی نفت و گاز، دستیابی به تولید صیانتی عنوان می‌شود. در این جلسه در کنار مرور ادبیات‌های موجود درباره تعریف تولید صیانتی، به دنبال پاسخ به این سؤال هستیم که چگونه می‌توان، مفهوم تولید صیانتی را با لحاظ ویژگی‌های سنگ و سیال و همچنین ویژگی‌های یک قرارداد بالادستی و اقتصاد مخزن کمی سازی نمود.

سلسله نشست‌های «حکمرانی در عصر دیجیتال»

حکمرانی در عصر دیجیتال

اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری از صاحب‌نظران در موضوع حکمرانی و تنظیم گری در فضای دیجیتال در حوزه‌های علوم شناختی و رفتاری، ارتباطات، فناوری اطلاعات، اقتصاد، حقوق، جامعه‌شناسی و علوم سیاسی برای حضور دعوت می‌نماید.

هدف از این نشست‌ها تحلیل سازوکارهای حکمرانی در دوران دیجیتال و تبیین مفهوم حکمرانی و رابطه حکومت و مردم در این عصر است. این نشست‌ها به‌صورت موضوعی و باهدف اثرگذاری بر روند سیاست‌گذاری کشور در این بخش برنامه‌ریزی می‌شود.

جلسات به‌صورت محدود و بنا بر موضوع، صرفاً با حضور مدعوین برگزار خواهد شد.

از صاحب‌نظران علاقه‌مند به مشارکت و تبادل‌نظر در نشست‌ها دعوت می‌شود، حوزه تخصص و شرح سوابق تخصصی خود را از طریق ایمیل gptt@gptt.ir تا تاریخ ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۷ ارسال نمایند.

اولین کنفرانس ملی حکمرانی و سیاست‌گذاری عمومی

گزارش این رویداد به زودی منتشر خواهد شد.


 

بازتاب این رویداد در صدا و سیما:

شبکه ۱

شبکه ۲

شبکه ۳

شبکه ۴

شبکه خبر

بازتاب این رویداد در رسانه‌ها:

خبر‌گزاری صدا و سیما(۱)

خبر‌گزاری صدا و سیما(۲)

خبر‌گزاری صدا و سیما(۳)

دانشگاه صنعتی شریف

ایران اکونومیست

خبر فوری

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی

مرجع دانش

آپارات

تسنیم

تسنیم

مهر

مشرق

ایسنا

ایسنا

ایسنا

باشگاه خبرنگاران جوان

باشگاه خبرنگاران جوان

گزارش گردهمایی اساتید و فارغ‌التحصیلان خارج از کشور در حوزه‌های علوم اجتماعی

با افزایش تعداد اساتید و فارغ‌التحصیلان ایران خارج از کشور در رشته‌های مختلف علوم اجتماعی علاقه و ایده‌های بسیار زیادی برای توسعه زمینه‌های همکاری این قشر با مراکز و پروژه‌های سیاست‌گذاری در کشور ایجادشده است. در این راستا اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری و پژوهشکده سیاست‌گذاری علم، فناوری و صنعت دانشگاه صنعتی شریف باهدف معرفی حوزه‌های سیاستی و ایجاد ارتباط با پژوهشگران خارج از کشور، نخستین گردهمایی اساتید و فارغ‌التحصیلان خارج از کشور در حوزه‌های علوم اجتماعی را در تاریخ چهارشنبه مورخ ۱ شهریور ۱۳۹۶ در محل دانشگاه صنعتی شریف برگزار نمود.

برنامه‌های اصلی این نشست عبارت بود از:

  • بررسی تجارب برخی از دانشگاه‌ها و مؤسسات کشور در بهره‌گیری از ظرفیت اساتید و صاحب‌نظران خارج از کشور با حضور آقایان دکتر متوسلی (موسسه آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی)، دکتر حیدری (دانشگاه خاتم)، خالدان (موسسه بین‌المللی توسعه دانش فردای ایرانیان)، علی سامعی (شبکه پژوهشگران رشته‌های مدیریت و اقتصاد دانشگاه‌های اروپا) و دکتر صلواتی (پژوهشکده سیاست‌گذاری علم، فناوری و صنعت دانشگاه صنعتی شریف)؛
  • معرفی پژوهشکده سیاست‌گذاری علم، صنعت و فناوری و اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری و ظرفیت‌های این مجموعه‌ها؛
  • رونمایی از نسخه اولیه «اندیشکده مجازی سیاست‌گذاری» به‌عنوان بستر هم‌اندیشی در مسائل سیاستی کشور؛
  • میزگرد با حضور آقایان دکتر می‌دری (معاون رفاهی وزارت کار، رفاه و تأمین اجتماعی)، دکتر قاسمی (معاون اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی) و دکتر واعظ مهدوی (معاون توسعه امور آموزشی و فرهنگی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور) باهدف بررسی تعامل نهادهای سیاست‌گذار، مجموعه‌های سیاست‌پژوه و پژوهشگران و صاحب‌نظران

این نشست با حضور بیش از ۵۰ نفر از پژوهشگران و صاحب‌نظران برگزار گردید.

گردهمایی اساتید و فارغ‌التحصیلان خارج از کشور در حوزه‌های علوم اجتماعی

با افزایش تعداد اساتید و فارغ‌التحصیلان ایران خارج از کشور در رشته‌های مختلف علوم اجتماعی علاقه و ایده‌های بسیار زیادی برای توسعه زمینه‌های همکاری این قشر با مراکز و پروژه‌های سیاست‌گذاری در کشور ایجادشده است. در این راستا اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری و پژوهشکده سیاست‌گذاری علم، فناوری و صنعت دانشگاه صنعتی شریف باهدف معرفی حوزه‌های سیاستی و ایجاد ارتباط با پژوهشگران خارج از کشور، در نظر دارد نخستین گردهمایی اساتید و فارغ‌التحصیلان خارج از کشور در حوزه‌های علوم اجتماعی را در تاریخ چهارشنبه مورخ ۱ شهریورماه ۱۳۹۶، ساعت ۱۵ الی ۱۹ را در محل دانشگاه صنعتی شریف، طبقه ۴ ساختمان کتابخانه مرکزی، سالن همایش برگزار نماید.

اهداف اصلی گردهمایی عبارت‌اند از:

  • معرفی برخی از حوزه‌های اولویت‌دار سیاست‌گذاری کشور به اساتید و فارغ‌التحصیلان خارج از کشور
  • شبکه‌سازی و ایجاد بستر همکاری بین نهادهای سیاست‌گذار و سیاست‌پژوه در داخل با پژوهشگران خارج از کشور

ExpertPanelInt3

سیاست‌ها، قانون‌گرایی و مبارزه با فساد

دکتر محمدرضا واعظ مهدوی، استاد دانشگاه شاهد و معاون توسعه امور فرهنگی و علمی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، مباحثی پیرامون «قانون‌گرایی و مبارزه با فساد» ایراد کردند. در ابتدای بحث ضمن اشاره به نکاتی درباره حکمرانی در قرآن و ارتباط فساد با توسعه‌نیافتگی، مسئله فساد ساختاری و تلاقی منافع موردبررسی قرار گرفت. در ادامه بابیان اینکه در حال حاضر قوانینی (ماده ۱۲۹ قانون تجارت و قانون منع مداخله کارکنان دولت در معاملات دولتی) که باتلاقی منافع مبارزه کرده‌اند، وجود دارد، در خصوص چرایی عدم اجرای ایران قوانین مباحثی ارائه شد. در پایان بحث بیان شد چنانچه این دو قانون به‌درستی اجرا شود، ۶۰ درصد فساد در کشور از بین خواهد رفت.

شفافیت و رسانه

دکتر احمد توکلی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه شهید بهشتی و نماینده سابق مجلس شورای اسلامی، در نشست «شفافیت، مبارزه با فساد، و کارآمدی» مباحثی پیرامون شفافیت و رسانه‌ها ارائه کردند. در ابتدای بحث ضمن تأکید برافزایش سعه‌صدر و تحمل مسئولان کشور به‌ویژه قوه قضائیه در مواجهه با رسانه‌ها، نکاتی در خصوص نحوه فعالیت رسانه‌ها در جهت افزایش شفافیت در کشور و مبارزه با فساد بیان شد. از منظر دکتر توکلی، اتحاد رسانه‌ها و تأسیس انجمن خبرنگاران ضد فساد در کنار افزایش صداقت در تولید و پخش اخبار شفافیت سیاسی را افزایش می‌دهد و این امر به بهبود تصمیم‌گیری‌ها در سطوح مختلف می‌انجامد.

شفافیت، احقاق حقوق شهروندی، کاهش فساد و تبعیض

آقای مهندس محمد پژمان، معاون سابق وزارت راه، مسکن و شهرسازی و شهردار سابق مشهد در نشست «شفافیت، مبارزه با فساد، و کارآمدی» بحثی با عنوان «شفافیت، احقاق حقوق شهروندی، کاهش فساد و تبعیض» ارائه کردند. در ابتدای بحث، ضمن بیان اهمیت عدالت اجتماعی و احقاق حقوق مردم و سهم حاکمیت و دولت در تحقق آن، نقش شفافیت در نیل به این اهداف متعالی تبیین شد. در ادامه بحث، مهندس پژمان تجربیات خود را در خصوص به‌کارگیری سامانه‌های شفافیت در مدیریت شهری بیان کرد. از منظر او ایجاد شفافیت در سازمان تنها از طریق سیستماتیک کردن، مکانیزه کردن و ماشینی کردن مجموعه ممکن می‌شود و البته اولین مقاومت‌ها در این مسیر از سوی خود مجموعه صورت می‌گیرد. افراد سازمان حاضر به پذیرش این تغییرات در جهت افزایش شفافیت نیستند، چراکه تمامی اقداماتشان کنترل می‌شود و ملزم به پاسخگویی در خصوص آن‌ها خواهند بود. با طراحی و به‌کارگیری این سامانه‌ها در حوزه صدور پروانه‌های ساختمانی و پایان کار، امکان کنترل و نظارت بر فعالیت‌های کارکنان به‌صورت برخط فراهم شد و سطح تماس کارکنان شهرداری با مردم به حداقل رسید. این تحولات باعث شد احتمال وقوع تخلف و فساد در این زمینه به صفر برسد.