عملیات بازار باز

طرح و تشریح مساله:

در سالیان اخیر بانک مرکزی ایران از “عملیات بازار باز” به عنوان یکی از مهم‏ترین ابزارهای سیاست گذاری پولی بی ‏بهره بوده است. با توجه به قانون بودجه ‏ی سال ۱۳۹۸ و اعطای مجوز استفاده از این ابزار به نهاد سیاست‌گذار، مسئولین بانک مرکزی نوید تغییر ریل سیاست‏ گذاری پولی در کشور را می ‏دهند که منجر به تسهیل دستیابی بانک مرکزی به اهداف سیاستی می‌شود. سازوکار اثرگذاری عملیات بازار باز به این صورت است که لزوم ارائه اوراق به عنوان وثیقه برای استقراض بانک‏ ها از بانک مرکزی موجب قاعده ‏مند شدن استفاده بانک‏ها از منابع بانک مرکزی شده و رشد پایه ‏ی پولی از این مسیر را کنترل می‏ کند و از سوی دیگر استفاده بانک مرکزی از عملیات بازار باز، منجر به کنترل نرخ سود اوراق دولت شده و شرایط تامین کسری بودجه از طریق انتشار اوراق را تسهیل می ‏کند. با این حال برخی ملاحظات، کارایی و اثربخشی عملیات بازار باز در این شرایط را محل تردید قرار داده است. عدم استقلال بانک مرکزی در انتخاب ابزار سیاست پولی، تخطی دولت از قاعده ‏ی مالی و وجود کسری بودجه مزمن، وجود بانک‏ های ناسالم (وضعیت ترازنامه ه‏ای نامناسب) و تردید در توانایی سیاست‏ گذاری و عملیاتی بانک مرکزی در اجرای عملیات بازار باز از مواردی است که باید به منظور استفاده صحیح از این ابزار مورد توجه قرار بگیرد.

سوالات محوری جلسه:

  1. عملیات بازار باز چه فوایدی برای دولت و بانک مرکزی داشته و چه منافعی را عاید فضای سیاست‏گذاری می ‏کند؟
  2. اجرای بایسته‏ ی عملیات بازار باز در شرایط فعلی کشور چگونه باید باشد؟
  3. آیا اجرای عملیات بازار باز برای ما در هر وضعیتی همراه با بهبود است یا اینکه می ‏تواند این ابزار سیاستی جدید موجب بدتر شدن وضعیت شود؟

معرفی مهمان:

دکتر علی سعدوندی

کارشناس بانکداری و اقتصاد کلان، استاد سابق دانشگاه ولونگونگ، نایب رییس اسیق سیتی بانک دبی

دکتر سیدعلی مدنی‏ زاده

عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف