به نام خدا

پس از انقلاب اسلامی، علیرغم اینکه جریان‌ها، سلایق و تفکرات سیاسی گوناگون با شعارها و آرمان‌های متفاوتی بر مسند دولت‌ها تکیه زده‌اند و زمام امور سیاسی و کشورداری را به دست گرفته‌اند، اما چالش‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور نیز تنوع و تکثر یافته و کمتر موضوعی است که در این زمان به‌طور ریشه‌ای در کشور حل شده باشد. انتظار می‌رود که دولت‌ها حداقل با اجرای برنامه‌های انتخاباتی خود، بتوانند تحولات پایدار و ریشه‌ای در کشور ایجاد نمایند؛ اما، میراث آن‌ها برای کشور چالش‌های پیچیدهٔ جدیدی است که خود نیازمند چاره‌اندیشی هستند. چرا؟

وقتی بارقه‌های امید، توانمندی، موفقیت‌های چشم‌گیر و پیشرفت کشور در بخش‌های مختلف را با ژرف‌نگری کندوکاو می‌کنیم، ریشه آن را در ثبات، دوری از سیاست زدگی، دانش‌محوری، واقع‌گرایی، جوان‌گرایی، اعتقاد و عزم راسخ مدیران و متخصصان می‌یابیم.

واقعیت این است که مختصات وضع کنونی ما عمدتاً محصول نظام سیاست‌گذاری و حکمرانی در کشور است. مسائل واقعی کشور توسط مجموعه پیچیده، پویا و درهم‌تنیده‌ای از سیاست‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و اقداماتی که قوای سه‌گانه و دیگر نهادهای مسئول اتخاذ می‌کنند رقم می‌خورد و جالب است بدانید که بخش عمدهٔ جامعه در حل مسائل واقعی نقشی ندارند. به‌طور نمونه عمدتاً دانشگاهیان، مشغول تدریس و تحقیق پیرامون موضوعات غیر اولویت‌دار هستند و فارغ‌التحصیلان نظام آموزش عالی کشور هم یا به بازار کار خصوصی می‌روند، یا کارمند همین نظام‌های معیوب فعلی می‌شوند، و یا ناامیدانه بار سفر به آن‌سوی مرزها می‌بندند.

این چالش مختص و محدود به مرزهای ایران اسلامی نیست و جهان امروز، جهان چالش‌های چندلایه و پیچیدهٔ حکمرانی است. حکومت‌ها در همه جای دنیا، هر روز بیش‌ازپیش خود را در برابر کمیت و کیفیت چالش‌های پیش‌روی خود ناتوان و نیازمند کمک و مشارکت آحاد جامعه به‌ویژه نخبگان و دانشگاهیان می‌یابند.

اندیشکده‌ها نهادهای مؤثری هستند که با ایفای نقش واسط میان نخبگان جامعه و نهادهای حکمرانی، برای یاری‌رساندن به حکومت‌ها و پر کردن این خلأ ایجادشده‌اند. آن‌ها از یکسو به شناختی عمیق و نظام‌مند از مشکلات پیچیده جامعه و حکومت‌ها دست می‌یابند و آن‌ها را به مسائلی خوش‌تعریف تبدیل می‌نمایند، و از سوی دیگر عزم نخبگانی و سیاسی جامعه را در جهت حل آن مسائل جهت‌دهی و هدایت می‌نمایند و درنهایت به‌مثابه «ماشین‌های تولید ایده‌های سیاستی» عمل می‌کنند و با ارائه بسته راهکارهای سیاستی اجرا پذیر، «ظرفیت حکمرانی ملی» را ارتقاء می‌بخشند.

اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری در ادامه یک دهه تجارب ارزشمند پژوهشکده سیاست‌گذاری علم، فناوری و صنعت دانشگاه صنعتی شریف، نمادی است از اراده بهترین مجمع نخبگانی کشور برای ورود به عرصه ارتقای الگوی حکمرانی و سیاست‌گذاری ایران اسلامی.

کارنامه درخشان سال‌های اخیر این اندیشکده اثبات می‌کند که با التزام به قواعد و اصول حرفه‌ای و «با دوری از سوگیری‌های سیاسی»، «رعایت انصاف و استقلال تحلیلی»، «مسئله محوری و تحلیل مبتنی بر شواهد»، «توجه به ماهیت بین‌رشته‌ای مسائل»، «تأکید بر رویکردهای بومی» و با «استفاده از ظرفیت دانش‌آموختگان و نخبگان داخل و خارج از کشور» و «توسعه ارتباطات علمی وسیع بین‌المللی»، موفق شده است ضمن ارتباط‌گیری و جلب اعتماد بخش‌های مختلف نظام حکمرانی و نخبگان سیاسی، پیشنهادهای سیاستی اثربخش و میان‌رشته‌ای متعددی را برای ارتقای نظام سیاست‌گذاری و کشورداری ایران اسلامی ارائه نماید؛ که در مواردی به نتایج ملموس و عملی در تغییر وضع حاکم بر دولت و جامعه منجر شده‌اند.

همه این موارد اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری دانشگاه صنعتی شریف را در جایگاه نهادی کارآمد و اثربخش، به پرچم‌دار و پیش‌قراول نسل نوین اندیشکده‌های دانشگاهی ایرانی مبدل نموده است که به پیشرفت و تعالی روزافزون نظام جمهوری اسلامی کمر همت بسته است.

اهداف اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری

  • ایجاد نمونه‌ای از مدل‌های نوین اندیشکده‌های دانشگاهی
  • ایجاد پلی جهت ارتباط دانشگاه صنعتی شریف و حوزه‌های علوم اجتماعی- سیاستی
  • ایجاد حلقه مکمل پژوهشکده سیاست‌گذاری علم، صنعت و فناوری شریف
  • ایفای نقش محوری در شبکه مراکز فعال حوزه‌های علوم اجتماعی- سیاستی مرتبط با دانشگاه صنعتی شریف
  • تشکیل شبکه‌ای از کانون‌های رشد باهدف جهت‌دهی دانشجویان علاقه‌مند به حوزه‌های مختلف اجتماعی- سیاستی
  • درگیری با مسائل اصلی کشور بدون قیود کارفرما و مدل پروژه‌ای
  • تمرکز بر حوزه‌های جدید و بین‌رشته‌ای و فراتر از رشته‌های معمول دانشگاه صنعتی شریف
  • همکاری رسمی با برخی اندیشکده‌های بین‌المللی در راستای ارتقای فعالیت‌های اندیشکده

تاریخچه و موقف کنونی

دانشگاه صنعتی شریف از بدو تأسیس در سال ۱۳۴۴ به‌عنوان دانشگاهی فنی-مهندسی شناخته‌شده است ولی به دلیل کشش نیازهای کلان کشور، در دهه ۸۰ تغییر جهتی به سمت حوزه‌های علوم اجتماعی در دانشگاه ایجاد شد که در سال ۱۳۷۸ با تأسیس گروه فلسفه علم، آغاز شد و با تأسیس دانشکده مدیریت در سال ۱۳۸۰ قوت گرفت. در ادامه نیز تأسیس دانشکده اقتصاد در دوره تحصیلات تکمیلی و درنهایت برگزاری دوره ناتمام دکترای سیاست‌گذاری علم و فناوری تکمیل‌کننده‌ی این مسیر بوده است.

در سال ۱۳۸۷ پژوهشکده‌ی سیاست‌گذاری علم، فناوری و صنعت دانشگاه صنعتی شریف شروع به کار نمود که اثرگذاری دانشگاه در حوزه‌های سیاست‌گذاری کلان کشور را پررنگ‌تر نمود. درنهایت در تابستان ۱۳۹۴، اندیشکده‌ی مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری با استفاده از تجارب گذشته و به جهت تکمیل این زنجیره و به‌عنوان اندیشکده‌ای دانشگاهی آغاز به کار کرد و تلاش دارد با رعایت اصول حرفه‌ای و چارچوب‌های تخصصی خود بتواند نقشی مؤثر در اثربخشی فعالیت‌های سیاست‌گذاری در کشور ایفا نماید.

تاریخچه

بعد از تأسیس اندیشکده، با به نتیجه رسیدن تلاش‌های صورت گرفته برای تأمین زیرساخت‌ها و منابع موردنیاز و همچنین گردآوری نخبگان و متخصصین خبره و متعهد در قالب گروه‌های تخصصی، فرآیند تولید محصولات و خروجی‌های اندیشکده با رعایت استانداردهای کمی و کیفی موردنظر شکل گرفت و در حال حاضر در راستای اثربخش نمودن فعالیت‌های اندیشکده و بازنشر محصولات و تولیدات، فرآیندهای ارتباطی و شبکه‌سازی در اندیشکده در حال پیگیری می‌باشد. و در این برهه توان اندیشکده بر انجام این نوع فعالیت‌ها متمرکز گردیده است.

جایگاه حقوقی

اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری به‌عنوان بخش همکار و مکمل پژوهشکده‌ی سیاست‌گذاری علم، فناوری و صنعت؛ بخشی از خانواده‌ی رو به رشد حوزه مطالعات اجتماعی و سیاستی دانشگاه صنعتی شریف محسوب می‌گردد که علیرغم عدم تعریف جایگاه اندیشکده‌ها در ساختار رسمی آموزش عالی کشور، در قالب ماهیتی مستقل و مرتبط با پژوهشکده علم، فناوری و صنعت فعالیت می‌نماید.

طبیعتاً مطابق با پیش‌بینی رشد و توسعه ساختار آموزش عالی کشور در راستای استانداردهای بین‌المللی، همانند دانشگاه‌های برتر جهان، می‌توان امیدوار بود، اندیشکده مطالعات حاکمیت و سیاست‌گذاری در آینده‌ای نه‌چندان دور از جایگاه مستقل حقوقی به‌عنوان اندیشکده‌ی دانشگاهی شناخته‌شده‌ی دانشگاه صنعتی شریف برخوردار گردد.

اصول حرفه‌ای و ارزش‌ها

  • اصل انصاف و استقلال ساختاری-تحلیلی
  • تحلیل مبتنی بر شواهد
  • تمرکز بر ظرفیت‌ها و شبکه‌های دانشگاهی جهت حل مسائل ملی
  • حفظ اصول حرفه‌ای و مالکیت معنوی
  • رویکرد معطوف به عمل و مسئله محور
  • تحقیق بین‌رشته‌ای
  • ارتباطات فرا دانشگاهی و اتصال به عرصه‌های اجتماعی
  • تأکید بر رویکردهای ایرانی-اسلامی
  • اصل عدم انتفاع

منشور مالکیت معنوی

حفظ و احترام به مالکیت معنوی تولیدات اندیشه‌ای چه به‌صورت سازمانی و چه به‌صورت فردی، از اصول بنیادین کاری اندیشکده محسوب شده و موارد زیر در همین جهت مورد تأکید قرار می‌گیرند:

  • نشر و به اشتراک‌گذاری کلیه تولیدات اندیشکده از قبیل پژوهش‌ها، گزارش‌ها، ارائه‌ها و … بدون اجازه کتبی از مدیر گروه مربوطه یا مدیر اندیشکده اکیداً ممنوع است.
  • استفاده از اطلاعات انتشاریافته برای عموم با ذکر منبع بلامانع است.
  • استفاده از اطلاعات منتشرنشده سایر اندیشکده‌ها و پژوهشکده‌ها و مراکز مشابه در تولیدات اندیشکده بدون اجازه کتبی ممنوع است.
  • مالکیت کلیه اسناد تولیدشده در اختیار اندیشکده بوده و قطعاً انتشار آن‌ها با ذکر نام پژوهشگر خواهد بود.